اوس و از بدريّون بود. [١] برخى مفسّران، آيه ١٠٨ توبه (٩) را درباره وى و ديگر مؤمنانى دانسته‌اند كه پس از غائط، خود را با آب تطهير مى‌كردند و خداوند ضمن ستايش از آنان اين‌گونه تطهير را مورد تحسين قرار داد، [٢] نيز مقصود از سؤال‌كنندگان در «يسألونك ماذا احلّ لهم» در آيه ٤ مائده (٥) وى و تعدادى ديگر از صحابه دانسته شده كه از پيامبر صلى الله عليه و آله درباره خوردنيهاى حلال سؤال كردند. [٣]

عهد

عهد در لغت، حفظ و نگهدارى چيزى و مراعات آن در همه احوال است. [٤] عهد خدا گاهى به معنايى است كه مرتكز عقلى ما است، گاهى به معنايى است كه قرآن و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله، ما را به آن امر كرده و گاهى به معناى تعهداتى است كه ما بندگان خودمان ملتزم به انجام دادن آن مى‌شويم كه در اصل شرع واجب نيست، مثل نذر. [٥] در اين مدخل از واژه‌هاى «أيمان»، «عهد»، «عقد» و «ميثاق» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: عهد با خدا، عهد با محمّد صلى الله عليه و آله، عهد خدا، عهدشكنان، عهدشكنى.

احكام عهد

--) همين مدخل، عهد با خدا، احكام عهد با خدا، وفاى به عهد، احكام وفاى به عهد

امتحان با عهد

١. سوگند و پيمان با ديگران، زمينه آزمايش الهى براى انسان:

وَ لا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكاثاً تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى‌ مِنْ أُمَّةٍ إِنَّما يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ‌ ... [٦]

نحل (١٦) ٩٢

سؤال از عهد

٢. مورد سؤال و حسابرسى قرار گرفتن انسان در قبال عهد و پيمان خويش:

... وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا.

اسراء (١٧) ٣٤

... وَ كانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْؤُلًا.

احزاب (٣٣) ١٥

عهد آدم عليه السلام‌

--) همين مدخل، عهدكنندگان با خدا، آدم عليه السلام‌

عهد ابرار

--) همين مدخل، وفاى به عهد، وفاكنندگان به عهد، ابرار

عهد ابراهيم عليه السلام‌

٣. تعهّد ابراهيم عليه السلام براى استغفار به پيشگاه الهى جهت آمرزش گناهان آزر:

وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ

[١] . النّسب، ابن‌سلام، ص ٢٧١؛ اسدالغابه، ج ٤، ص ٣٠٣

[٢] . جامع‌البيان، ج ٧، جزء ١١، ص ٤٢؛ الدرالمنثور، ج ٤، ص ٢٩٠؛

[٣] . روح‌المعانى، ج ٤، جزء ٦، ص ٩٣

[٤] . مفردات، ص ٥٩١، «عهد»

[٥] . همان، ص ٥٩٢، «عهد»

[٦] . بنا بر اينكه «ايمان» به معناى عهد باشد. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٥٨٩)