عيد، به معناى بازگشت مكرّر است، و در شريعت مخصوص روز فطر و قربان است؛ از آنجايى كه آن روز در شريعت، روز خوشى و مسرّت قرار داده شده است، به هر روزى كه در آن خوشى و سرور باشد، عيد گفته مى‌شود. [٢] در اين مدخل از واژه‌هاى «عيد»، «يوم‌الزّينة»، «ايّام معلومات» و «والشّفع» استفاده شده است.

عيد در آيين عيسى عليه السلام‌

١. عيساى مسيح عليه السلام خواهان عيد قرار گرفتن روز نزول مائده آسمانى، در جامعه مسيحيّت:

قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ تَكُونُ لَنا عِيداً لِأَوَّلِنا وَ آخِرِنا ....

مائده (٥) ١١٤

عيد فطر

تكبير در عيد فطر

٢. فرمان خداوند به تكبير گفتن، پس از نمازهاى شب و روز عيد فطر:

شَهْرُ رَمَضانَ‌ ... فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ‌ ... وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى‌ ما هَداكُمْ‌ ... [٣]

بقره (٢) ١٨٥

زكات در عيد فطر

٣. پرداخت زكات فطره، پس از نماز عيد فطر، موجب رستگارى:

قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى‌ وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى. [٤]

اعلى (٨٧) ١٤ و ١٥

نماز در عيد فطر

٤. به جا آوردن نماز عيد فطر در صحرا، پس از ذكر نام خدا، موجب رستگارى:

وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى. [٥]

اعلى (٨٧) ١٥

[١] . «وصيدة» به اتاقى گفته مى‌شود كه براى نگهدارى‌اموال، در كوه ايجاد مى‌كنند. فعل «اصدته» يعنى درب آن را بستم و محكم ساختم، (مفردات، ص ٨٧٢، «وصد») بنابراين «مؤصدة» به معناى مكان بسته و غير قابل خروج است. حرف «على‌» در «عليهم» بر احاطه و سلطه دلالت دارد

[٢] . مفردات، ص ٥٩٤، «عود»

[٣] . مقصود از «ولتكبّروا اللّه ...» بنا بر مذهب شيعه، دستور به تكبير گفتن، پس از نمازهاى شب عيد فطر، بعد از نماز صبح و در نماز عيد فطر است. (مجمع‌البيان، ج ١-/ ٢، ص ٤٩٩)

[٤] . مقصود از «تزكّى‌» زكات فطره و مقصود از «صلّى‌» نمازعيد فطر است. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٢٢)

[٥] . به امام صادق عليه السلام گفته شد: [معناى‌] «و ذكر اسم ربّه فصلّى‌» [چيست‌] فرمود: [يعنى‌] به سوى صحرا بيرون رود و نماز عيد بخواند. (من لايحضره الفقيه، ج ١، ص ٣٤٢، ح ١٤٧٨؛ تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٥٥٦، ح ١٩)