ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٣ - ٢ - توجه به شخصيتى كه سلطه و نظارتش كار را اختيارى مى نمايد ، چيست

و چون سازندگى شخصيت در عوامل بنيادين كار ، همواره بر مبناى خير و رشد و كمال است ، لذا هر اندازه كه بجهت دورى از آلودگىهاى خود طبيعى و تكاپو در راه بدست آوردن رفتار عقلانى صحيح تقويت شود ، قدرت بيشترى در نظارت و سلطه بر دو قطب مثبت و منفى كار اعمال ميكند .
پس در حقيقت ريشهء كار اختيارى مانند يك نيروى مخفى در شخصيت تامين شده است ، هر اندازه كه شخصيت بوسيلهء رفتار عقلانى و تمايل بد نيكى تغذيه شود ، آن نيرو بيشتر به فعليت مى رسد .
٣ - سه مفهوم : رهايى ، آزادى و اختيار ، را با يكديگر مخلوط نكنيم
٣ - سه مفهوم : رهايى ، آزادى و اختيار ، را با يكديگر مخلوط نكنيم ما در مقابل مفهوم جبر ، با سه مفهوم مختلف روبرو هستيم كه نبايستى آنها را با يكديگر مخلوط نماييم .
مفهوم يكم - رهايى ( انطلاق )
مفهوم يكم - رهايى ( انطلاق ) اين پديده باز شدن از زنجير و قيودى را بازگو ميكند كه تا پيش از ظهور آن ، بر دست و پاى روان آدمى بسته بوده است ، ولى رويداد روانى ديگرى را بطور مثبت در بر نمى گيرد . مانند زنجير منّت و تحقير كه از پذيرش امتيازى از يك شخص ، بدست و پاى آدمى پيچيده مى شود ، موقعى كه عوض آن امتياز را بآن شخص مى دهد ، رها مى شود ، يعنى خود را در گرو منت و تحقير آن شخص نمى بيند . پس از برداشته شدن زنجير مفروض ، خودش است و محتويات روانى و مغزى و حياتىاش .
مفهوم دوم - آزادى ( حرّيت ) آزاد كردن ( تحرير )
مفهوم دوم - آزادى ( حرّيت ) آزاد كردن ( تحرير ) اين مفهوم باضافهء رهايى از زنجير ، احساسى از داشتن امتياز « هر كار مى توانم بكنم و مى توانم نكنم » را نيز در بردارد . در مسائل حقوقى و اجتماعى و سياسى ، اين مفهوم شايع ميباشد .
وقتى كه مى گوييم : فلان شخص در انتخاب كار آزاد است ، يعنى از نظر حقوقى از امتياز