ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٣ - مطلب سوم

يك نظر سياسى بود . امثال اين گونه موارد مى تواند موجب تجديد نظر در سخن ابن سينا و امثال وى در اين گونه مسائل بوده باشد . به اضافهء اين كه ابن سينا در يكى از آثارش در مورد تقديم معقول بر محسوس چنين گفته است : « و براى اين بود كه شريفترين انسان و عزيزترين انبياء و خاتم رسولان صلى اللَّه عليه و آله و سلم چنين گفت با مركز حكمت و خزانهء عقل امير المؤمنين عليه السلام : كه يا علىّ إذا رأيت النّاس يتقرّبون إلى خالقهم بأنواع البرّ تقرّب أنت إليه بأنواع العقل تسبقهم و اين چنين خطاب را جز چنو بزرگى راست نيامدى كه او در ميان خلق چنان بود كه معقول در ميان محسوس « لاجرم چون با ديدهء بصيرت عقل مدرك اسرار گشت ، همهء حقائق را دريافت و ديدن حكم داد و براى اين بود كه گفت : لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا ( اگر پرده برداشته شود ، بر يقين من افزوده نگردد ) هيچ دولت آدمى را زيادت از ادراك معقول نيست ، بهشتى كه بحقيقت آراسته باشد بر انواع نعيم و زنجبيل و سلسبيل ، ادراك معقول است و دوزخ با عقاب و اغلال متابعت اشغال جسمانى است كه مردم در بند هوى افتند و در جحيم خيال بمانند . » [١]

[١] معراج نامه ابن سينا ص ٢٢ و ٢٣ .