ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٥ - توضيحى در باره دخالت شخصيت در كار اختيارى

٢ - مرحلهء رهايى از آن عوامل .
٣ - مرحلهء دريافت امكان انتخاب يكى از راه‌ها يا يكى از كارها .
٤ - مرحلهء آزادى در انتخاب مزبور .
٥ - مرحلهء درك اصول و قوانين و وجدانى و موازنه ميان مصالح و مفاسد .
٦ - مرحلهء اختيار كه عبارت است از انتخاب راه يا كار خير و اقدام بآن .
اين همان مرحلهء نظارت و سلطهء شخصيت است به دو قطب مثبت و منفى كار .
در هيچ يك از مراحل ششگانه ، خود طبيعى بيكار ننشسته ، حدّ اكثر نيروى خود را براى فلج كردن مديريّت شخصيت بكار مى برد ، پديدهء اختيار از پيروز شدن شخصيت در اين پيكارها بوجود مى آيد .
توضيحى در باره دخالت شخصيت در كار اختيارى دخالت شخصيّت در بوجود آمدن كار اختيارى مانند دخالت مغز ناب در چند عامل است كه مانند پوست پياز بهم پيچيده است . هر چه كار به عامل عميقتر مستند باشد بمنطقهء فرماندهى شخصيت نزديكتر مى گردد و دست شخصيت براى نظارت و سلطه بازتر مى شود . بهمين جهت است كه هر چه كار با انديشهء بيشتر همراه گردد ، منطقىتر و خردمندانه تر تلقّى مى شود ، زيرا انديشه مانند عامل كاوش از حقايق و رويدادهايى است كه انسان را از عوامل سطحى عبور داده و با بدست آوردن بينش بيشتر بمنطقهء عامل اصلى كار كه خود شخصيت است ، نزديكتر مى سازد .
فرض عوامل پوست پيازى را به اين نحو مى توان توضيح داد كه سطح ابتدايى شخصيّت كه همان ذهن در حال عكس بردارى است ، مانند پوست ابتدايى پياز است كه مجاور با جهان برونى مانند ساير موجودات طبيعى و مواد غير ذلك ميباشد . سطح بعد از سطح