ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٧ - نيرومندترين اقوياء كسى است كه در دوران زندگىاش نه او كسى را بفريبد و نه كسى او را بفريبد

ديگران تحميل كند و اين نابكارى را قوه و قدرت بنامد . اين تبهكارى با نظر به علل و انگيزه‌هاى آن ، خيلى شگفتآور نيست ، شگفتآور آن است كه همين تبهكارى را قانون هستى و عدالت بنامند كه نهايت ناتوانى بشرى را اثبات مى نمايد . بهر حال ، با توجه به همهء مسائل مربوط به علوم انسانى و قوانين ثابتهء آن ، اين نتيجه را مى گيريم كه كسانى كه تمسّك به تلبيس و نيرنگ و فريبكارى در زندگى مى نمايند ، كاشف از ناتوانى آنان از زندگى با شخصيت داراى هويت و با شرافت و كرامت ذاتى و ارزشى است كه مى تواند از آنها برخوردار شوند [١] . شخصيت آدمى آن حقيقت عظمائى است كه با تعليم و تربيت صحيح ، با واقعيات روبرو مى شود و انحصار حيات با كرامت و شرافت ذاتى و ارزشى را در ارتباط با واقعيات ديده و آن را تأمين مى كند و نه تنها نيازى به سالوس بازى و دغل كارى نمى بيند ، بلكه اين گونه نيرنگ بازيها را مخالف اصول انسانى تلقى كرده و با آن ، به مبارزه برمى خيزد . اين نكته را كه تلبيس و شيطنت و نيرنگ بازى ضد تقوى است ،

[١] . منظور از كرامت ذاتى ، همان حيثيت و شرفى است كه خداوند متعال به همهء اولاد آدم ( ع ) عنايت فرموده است - ( وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا ) ( الاسراء آيهء ٧٠ ) ( ما قطعا فرزندان آدم را تكريم نموده و آنان را در خشكى و دريا به تكاپو واداشتيم و از مواد پاكيزه بآنان روزى داديم و آنان را بر مقدارى فراوان از مخلوقات خود برترى داديم . ) و مقصود از كرامت ارزشى ، آن شرافت و عظمتى است كه انسان بوسيلهء تقوى و تلاش در مسير « حيات معقول » آن را تحصيل مى نمايد - ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) ( الحجرات آيه ١٣ ) ( اى مردم ، ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‌ها و قبائلى قرار داديم تا با شناخت همديگر و هماهنگى زندگى كنيد ، با كرامتترين شما نزد خدا با تقوىترين شماست . )