ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٩ - نيرومندترين اقوياء كسى است كه در دوران زندگىاش نه او كسى را بفريبد و نه كسى او را بفريبد

مزبور ، آرى ، على ابن ابي طالب عليه السلام انسان است و چند رويى و حيله گرى و مكرپردازى كاشف از وقيحترين مقاومت در مقابل اصول انسانى است كه هر داراى شخصيتى بايد آنها را مراعات نمايد .
همچنان كه شخصيت با هويت نمى تواند مردم را بفريبد ، و با دغل بازى در حيات اجتماعى به رقّاصى بپردازد نبايد ، در برابر مكر پردازيها و فريبكاريهاى تبهكاران انسان نما بزانو در آيد ، اين اصل كه انسان با ايمان كه از تجارب و انديشه‌ها استفاده كرده است ، گول نمى خورد و در برابر سالوس بازان غدار مات نمى شود ، با اشكالى مختلف در احاديث معصومين آمده است كه خود حكم بديهى عقل را تاييد مى نمايند مانند المؤمن كيّس ( مؤمن زيرك و هشيار است ) و إتّقوا فراسة المؤمن فإنّه ينظر بنور اللَّه ( از فراست و ذكاوت مؤمن بر حذر باشيد ، زيرا او با نور خداوندى مى نگرد ) و لا يلدغ المومن من جحر مرّتين ( شخص با ايمان از يك لانه [ لانهء حشرات گزنده ] دو بار گزيده نمى شود . اگر با عنايات خداوندى فرصتى پيش آيد ، در بارهء آن قسمت از سخنان امير المؤمنين عليه السلام كه حوادث گذشته و آينده و حال حاضر را بر مبناى تفكرات و دريافتهاى سياسى داهيانه مطرح فرموده‌اند ، تحقيقى خواهيم داشت . تنها در اين مورد بعنوان نمونه قضيه اى را از ابو محمد عبد بن مسلم ابن قتيبه دينورى نقل مى كنيم : « امتناع على از بيعت . . . سپس على را براى اخذ بيعت آوردند ، او مقاومت نموده و امتناع كرد . . . وقتى كه يكى از حاميان خلافت اصرار كرد ، على ( ع ) فرمود : « شير را براى او به دوش و امروز موقعيت او را محكم كن ، فردا همين امر را به تو برمى گرداند » [١] و امثال اين تحليلها و استدلالها در بارهء قضايا و روشهاى سياسى ، بطور فراوان از امير المؤمنين عليه السلام چه

[١] مأخذ مزبور ص ١١ .