مأخذ تصحيح: در تصحيح اين رساله از تنها نسخه آن در كتابخانه مركزى دانشگاه در ذيل مجموعه شماره ٨٢٣١ استفاده گرديد، كه اين رساله و نامه سابق الذكر بر روى يك صفحه زرافشان به خط بسيار ناخوانا نگارش يافته و كاتب خود را از نوادگان آخوند دانسته است، و بايد خاطر نشان ساخت كه نام «خلسه» را ظاهرا فهرست‌نگار محترم‌ [٦٤] بر اين رساله نهاده است و نظر به اينكه نامى بدون مسمّى نبود به همين نام اكتفا گرديد.

٩. رساله «خلق اعمال» يا «جبر و تفويض» يا «القدر فى الافعال»

اين رساله با سه نام فوق از تأليفات مسلّم آخوند است، و تمام ارباب تراجم معتبر و نگارندگان احوال صدرا [٦٥] از آن نام برده‌اند.

اين رساله با اينكه قبلا در ضمن مجموعه رسائل آخوند تحت عنوان «القدر فى الافعال» طبع شده بود، به دلايل زير نيز در اين مجموعه جاى داده شد:

[٦٤] - زحمت بازخوانى اين رساله را استاد متتبّع، آقاى دانش‌پژوه متكفّل گرديده‌اند.

[٦٥] - «رسائل فلسفى» ص ٥٩، مقدمه الواردات ص ٢٨، مقدمه تفسير ج ١ ص ٩٨ يادنامه ص: ١٢؛ صاحب «ذريعه» اين رساله را با چهار اسم در جاهاى مختلف كتابش نام برده است:

ج ٥/ ٨٥، ش ٣٤٤، جبر و تفويض، ج ٧/ ٢٢٣، ش ١١٧٩، خلق اعمال، ج ١٧/ ٤٩، ش ٢٦٥، رسالة فى القدر، ج ٢٤/ ٢٦٨، ش ١٣٨٢، رسالة فى نفى الجبر.