اين رساله از نگارشهاى مسلم صدر المتألهين است كه اكثر ارباب تراجم و كتاب‌شناسان صدرا بدان اشاره نموده‌اند [٤٧] و تا كنون طبع نگرديده است نظر به اينكه در ديباچه رساله از كتاب «اسفار» ذكرى به ميان آمده است- «حقيقة هذه المقالة فى كتابنا الكبير المسمى بالاسفار الاربعة»- جاى ترديدى در صحت انتساب آن به صدرا باقى نمى‌ماند.

مطالب اين وجيزه به طور مبسوط ترى در «اسفار» ج ٣، ص ٢٧٨ به بعد موجود است و در مواضعى چند، بحثهايى افزون دارد كه مى‌توان از فصل أوّل مقاله دوم نام برد كه به نحو استطرادى قاعده «بسيط الحقيقة كلّ الاشياء» را طرح نموده و رابطه آن را با مسأله اتحاد عاقل و معقول بيان داشته است و در فصل سوم از همين مقاله براى تأييد مرام خود به عبارات بيشترى از شيخ يونانى استشهاد كرده است. نظر به اينكه اين رساله پس از «اسفار» نگارش يافته و خالى از جدلها و اطنابهاى «اسفار» است در خور دقّت و استفاده وافر است.

مآخذ تصحيح: در تصحيح اين رساله از چهار نسخه استفاده شد و چون هر چهار نسخه غير معتمد بودند از شيوه تصحيح تلفيقى استفاده گرديد.

١- «م»: ميكروفيلم كتابخانه مركزى دانشگاه، ذيل مجموعه شماره: ١٧٤٤ غير مورّخ- ظاهرا سده دوازدهم- به خط نستعليق كه كاملترين نسخه بود.

[٤٧] - «رسائل فلسفى» ص ٤٥، مقدمه «الواردات القلبية» ص ٢٨، مقدمه «تفسير» ج ١ ص ٩٠، «يادنامه» ص ١٠٧، «الذريعة» ج ١/ ٨١، آقا بزرگ اين رساله را مطبوع دانسته‌اند و لكن بظاهر سهو است.