آنها سر زند و آن ابداً ربطی به مقام معصیت دربارۀ مخلوق ندارد. این معصیت، معصیت نفسی خود آنهاست نسبت به خود آنها، درحالی‌که ممکن است همان معصیت برای مخلوق حسنه باشد: «حَسَناتُ الأبرارِ سَیِّئاتُ المُقَرَّبِین.»[١]

چنانچه خود آن ذوات مقدّسه در هر دو حال سخنانی دارند:

در مقام اوّل: «لی مَعَ اللهِ حالاتٌ لا یَسَعُها مَلَکٌ مُقَرَّبٌ»[٢]و[٣] آن شرافت آنهاست.

در مقام دوّم: «إلَهِی کَیفَ أدعُوکَ و قَد عَصَیتُک.»[٤]

[١]. رساله سیر و سلوک منسوب به بحرالعلوم، ص ١١٨، تعلیقه ٣:

«عبارت ”حسنات الأبرار“ مضمون روایتی نیست؛ گرچه حکمی است صحیح و مطلبی است واقعی و حقیقی. در تفسیر المیزان این عبارت را به مشهور نسبت می‌دهد؛ لیکن در کشف الخفاء للعجلونی، ج ١، ص ٣٥٧ این عبارت را به أبی‌سعید خرّاز که از اکابر صوفیّه (متوفّی ٢٨٠ه‌. ق) بوده است نسبت می‌دهد.»

[٢]. رساله لبّ اللباب، ص ٣٧؛ اسرار ملکوت، ج ٢، ص ١١٢. بحار الأنوار، ج ٧٩، ص ٢٤٣: «قال صلّی الله علیه و آله و سلّم: ”لی مع اللهِ وقتٌ لا یَسعنی ملکٌ مقرّبٌ و لا نبیٌّ مرسلٌ.“ ـ الخبر.»

کلمات مکنونة، ص ١١٤، از امام صادق علیه السّلام: «أنّه قال: ”لنا حالاتٌ مع اللهِ هو فیها نحنُ، و نحنُ فیها هو، مع‌ذلک هو هو و نحن نحن.“»

ملاّ علی نوری در تعلیقۀ اسفار، ج ٢، ص ٨٨: «و فی الکافی: ”لَنا حالاتٌ مَعَ الله نحن هو و هو نحن.“»

[٣]. اسرار ملکوت، ج ٢، ص ١١٧:

«برای من در وقت حضور در مقام عزّ و جلال حضرت حق، یک موقعیّتی است که هیچ ملکی از ملائکه مقرّب و نه پیامبری از مرسلین، تحمّل آن مقام را نمی‌تواند بکند.»

[٤]. الأمالی للصدوق، ص ٣٥٧؛ مفتاح الفلاح، ص ٣١١. مطلع انوار، ج ٤، ص ٣٤:

«إلهی کَیفَ أدعوکَ و قَد عَصَیتُک، و کَیفَ لا أدعوک و قَد عَرَفتُک؟! حُبُّکَ فی قَلبی و إن کُنتُ عاصیًا. مَدَدتُ إلیک یَدًا بالذّنوب مَملُوَّةً، و عَینًا بِالرَّجاءِ مَمدودَةً. مَولایَ أنتَ عَظیمُ العُظَماءِ و أنا أسیرُ الأُسَراءِ؛ أنا الأسیرُ بِذَنبی المُرتَهَنُ بِجُرمی. إلهی لَئِن طالَبتَنی بِذَنبی لأُطالِبَنَّکَ بِکَرَمِکَ، و لَئِن طالَبتَنی بِجَریرَتی لأُطالِبنَّک بِعَفوِک، و لَئِن أمَرتَ بی إلی النّارِ لأُخبِرَنَّ أهلَها أنّی کُنتُ أقولُ لا إله إلّا اللهُ محمّدٌ رسولالله. اللهُمَّ إنّ الطّاعَةَ تَسُرُّکَ و المَعصیةَ لا تَضُرُّک؛ فَهَب لی ما یَسُرُّکَ و اغفِر لی ما لا یَضُرُّکَ، یا أرحمَ الرّاحمین. *