و لیکن گاه‌گاهی ائمۀ اطهار راجع به علوم مادی، مطالبی برای اثبات توحید بیان فرموده‌ا‌ند؛ و از آنجا به دست می‌آید که آنها علاوه بر علوم دینی و معارف الهیّه بر چنین علومی هم احاطۀ کامل داشته‌اند.

در آن زمان که منجّمین ستارگان را به منزلۀ‌ گل‌میخ‌های طلایی برای زینت دنیا می‌دانستند، اسلام می‌گفت: «آنها شهرهایی هستند مانند شهرهای شما، و در آنجا موجوداتی مانند شما سکونت دارند؛ إنّها مُدُنٌ کَمُدُنِکُم.»[١]

[١]* «(ای پیامبر!) چون از تو دربارۀ کیفیّت هلال ماه پرسش کنند، بگو: این أشکال مختلف ماه برای تنظیم اوقات مردم و برای حج است.»

[٢٢]. این عبارت در مجامع روایی موجود یافت نشد؛ لیکن این مضمون در دو روایت ذیل این‌چنین آمده است:

· بحار الأنوار، ج ٥٥، ص ٩١: «تفسیر علی بن إبراهیم، عن أبِیهِ و یعقوبَ بن یزید، عن ابن أبی‌عُمَیرٍ، عن بَعض أصحابِنا، عَن أبِی‌عَبدِاللهِ علیهالسَّلام قال: قال أمیرالمؤمنین علیهالسَّلام: ”هَذِهِ النُّجُومُ الَّتِی فِی السَّماءِ مَدائِنُ مِثلُ المَدائنِ الَّتِی فِی الأرضِ؛ مَربُوطَةٌ کُلُّ مَدِینَةٍ إلَی عَمُودٍ مِن نُورٍ، طُولُ ذَلِکَ العَمُودِ فِی السَّماءِ مَسِیرَةُ مِائتَینِ و خَمسِینَ سَنَة.“»

ترجمه: «امام صادق علیهالسّلام فرمودند که امیرالمؤمنین علیهالسّلام فرمود: ”این ستارگانی که در آسمانند، شهر‌هایی هستند نظیر شهر‌هایی که در زمین قرار دارند؛ هر شهری به ستونی از نور بسته و مرتبط شده است، و طول این ستون‌ها در آسمان به اندازۀ مسیر دویست‌وپنجاه سال راه می‌باشد.“» (محقّق)

· الکافی، ج ٨، ص٢٣١: «محمّد بن یحیی، عن أحمد بنِ محَمّد، عَن الوَشّاءِ، عن عبدالله بن سِنان، عَن أبِی‌حمزَةَ قال: قال لِی أبوجعفرٍ علیه السَّلام لَیلَةً و أنا عِندَهُ و نَظَرَ إلَی السَّماءِ قال: ”یا أباحَمزَةَ، هَذه قُبَّةُ أبِینا آدَمَ علیهالسَّلام، و إنَّ لِلَّهِ عَزَّوجَلَّ سِواها تِسعًا و ثَلاثِینَ قُبَّةً فِیها خَلقٌ ما عَصَوُا الله طَرفَةَ عَین‌.“»

ترجمه: «أبوحمزه ثمالی نقل می‌کند که: شبی در خدمت امام باقر علیهالسّلام بودم؛ آن حضرت به آسمان نگاهی کردند و فرمودند: ”ای أبوحمزه این قبّۀ پدرمان آدم علیهالسّلام است، و همانا از برای خداوند عزّوجلّ جز این قبه سی‌و‌نه قبّۀ دیگر است، و در آنها مخلوقاتی هستند که حتّی‌ به اندازۀ یک چشم برهم زدن خدا را معصیت نکرده‌اند.“» (محقّق)