و قال تعالی ایضًا:(يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ * فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ)؛[١]

قال الله تعالی: (يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌيَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ).[٢]

حسرتِ عود به حیات دنیا به‌واسطۀ ملاحظۀ اعمال زشت در قیامت

لذا انسان چون تمام عملیّات خود را ملاحظه می‌کند، نمی‌تواند انکار کند: (وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا)؛[٣] لذا انسان در آن‌وقت حسرت عود به حیات دنیا می‌برد و تمنّا می‌کند که ای کاش این نامۀ عمل بهدستم نیامده بود:

(يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَى مِنْكُمْ خَافِيَةٌ * فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَءُوا كِتَابِيَهْ * إِنِّي ظَنَنْتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيَهْ * فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ * فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ * قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ * كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ * وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيَهْ * وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيَهْ).[٤]

تغییر مقدّرات انسان، لازمۀ تطهیر از گناه در شب قدر

[١]. سوره زلزله (٩٩) آیات ٦ ـ ٨. معاد شناسی، ج ٦، ص ٢٧٥:

«در روز قیامت تمام مردم صادر می‌شوند (از کجا؟ از قبرها صادر می‌شوند) جداجدا و دسته‌دسته به‌طور متفرّق، برای آنکه اعمالشان به آنها نشان داده شود. * پس کسی که به اندازۀ سنگینی یک ذره کار خیری کرده باشد، آن را می‌بیند؛ * و کسی که به اندازۀ سنگینی یک ذرّه کار شرّی کرده باشد، آن را می‌بیند.»

[٢]. سوره لقمان (٣١) آیه ١٦. معاد شناسی، ج ٥، ص ٣٥٦:

«ای نور دیدۀ من! اگر به وزن یک حبّه از خردل در سنگی افتاده باشد، یا در آسمان‌ها باشد و یا در زمین بوده باشد، خداوند آن را می‌آورد. حقّاً به‌درستی‌که خداوند لطیف و داناست، و مطّلع از همۀ جهات.»

[٣]. سوره نساء (٤) آیه ٤٢. معاد شناسی، ج ٧، ص ١٤٥:

«و در آن روز هیچ گفتاری را نمی‌توانند از خدا پنهان دارند.»

[٤]. سوره حاقّه (٦٩) آیات ١٨ ـ ٢٦. معاد شناسی، ج ٧، ص ١٤:

«آن روزی است که جملگی شما عرضه داشته می‌شوید و هیچ عملی و کاری از اسرار و پنهانی‌های *