پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٩٤ - بخش دوم رويدادهاى مهم عصر امام باقر عليه السلام

سابقه نداشت ايجاد كرد.

بسيارى از دانشمندان و نيكان مسلمانان بر حجّاج خرده گرفتند. عمر بن عبد العزيز خود يكى از كسانى بود كه بر كار حجّاج انتقاد داشته و از او خشمگين بود. حتّى نقل‌شده كه عمر بن عبد العزيز درباره حجّاج گفته است:

اگر هر امّتى خبيث‌ترين فرد خود را به مسابقه بگذارد و ما حجّاج را در مقابل آنان بياوريم ما پيروز ميدان خواهيم بود[١].

عاصم گويد: هيچ حرامى از خداوند متعال باقى نماند مگر اين‌كه حجّاج بن يوسف مرتكب آن گرديد[٢].

طاووس گويد: من حتّى تعجّب مى‌كنم كه كسى نامش حجّاج باشد و مؤمن باشد[٣].

ابن عماد حنبلى در رابطه با حجّاج گويد: در سال ٩٥ هجرى خداوند متعال مردم مسلمان و شهرهاى اسلامى را در شبى كه براى امّت بسيار ميمون و مبارك بود با مرگ حجّاج بن يوسف ثقفى آسوده نمود ... حجّاج بن يوسف هيچگاه از خونريزى نمى‌توانست خوددارى كند. ريختن خون مردمان و كشتن آنان بزرگترين لذّت حجّاج بود. به علاوه اين‌كه حجّاج جنايات بسيار بزرگى انجام داد[٤].

زمانى كه حجّاج به قصد سفر حجّ به سمت سرزمين حجاز مى‌رفت، شخصى را به نام محمّد جانشين خود در عراق قرار داد. او در ميان مردم سخنرانى كرد و به آنان گفت: من محمّد را در ميان شما به‌عنوان والى قرار دادم. من به او سفارشى كردم كه خلاف سفارش رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله درباره انصار

[١] . نهاية الإرب ٢١/ ٣٣٤.

[٢] . تاريخ ابن كثير ٩/ ١٣٢.

[٣] . تهذيب التّهذيب ٢/ ٣١١.

[٤] . شذرات الذّهب ١/ ١٠٦- ١٠٧.