پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٥٠ - انحراف در عرصه اقتصاد

خلفاى اموى باهم رقابت مى‌كردند. هم‌چنان كه آوازخوانان نيز براى دست‌يابى به همين اموال و جايزه‌ها با يكديگر به رقابت مى‌پرداختند.

حاكمان اموى در بالاترين رتبه از رفاه، آسايش، نازونعمت و تجمّل زندگى مى‌كردند. آنان دارايى‌هاى مسلمانان را در راه دست‌يابى به لهوولعب و شهوات خود به هدر مى‌دادند. آنان در زمانه‌اى كه بسيارى از مردم در حالت فقر، گرسنگى و محروميّت زندگى مى‌كردند، اموال مسلمانان را در ميان نزديكان خود تقسيم مى‌نمودند.

در اين دوران با زير پا گذاشته شدن اصل مسئوليت متقابل در اجتماع و اهميّت ندادن به ناراحتى‌ها و مسائل مردم و عدم تشويق توانگران به انفاق بر ناتوانان اختلاف طبقاتى در جامعه رو به افزايش نهاد.

علاوه بر همه اين مطالب مشكل ديگرى كه در زمينه اقتصاد گريبانگير مردم مستضعف شده بود چند برابر شدن ماليات‌هايى بود كه دولت از مردم مى‌گرفت. حاكمان اموى- مخصوصا در زمان هشام بن عبد الملك همان كسى كه آنچه در بيت المال مسلمانان جمع مى‌شد به‌پاى شاعرانى كه وى را مدح و ستايش مى‌كردند مى‌ريخت- ماليات‌هاى جديدى بر انواع صنعت‌ها و حرفه‌ها وضع نمودند[١].

خود سليمان بن عبد الملك در اعترافى كه كرده است حالت رفاهزدگى و ميل به هرزگى و عيّاشى كه حاكمان بنى‌اميّه بدان پايه رسيده بودند را اين‌گونه توصيف نموده است: ما غذاهاى بسيار نيكو و لذيذ خورديم، لباس‌هاى بسيار نرم و فاخر پوشيديم، بر مركب‌هاى راهوار سوار شديم؛ هيچ لذّتى براى من‌

[١] . اغانى ١/ ٣٣٩.