پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٦٣ - ٢ بحث و مناظره با صاحبان مذاهب منحرف و سمبلهاى انحراف

ما هردو مناظره را [مناظره مرد مسيحى و مناظره هشام بن عبد الملك‌] را در بحث‌هاى گذشته به تفصيل ذكر كرده‌ايم، خوب است به آنجا مراجعه شود[١].

مناظره امام باقر عليه السّلام با حسن بصرى: حسن بصرى به امام باقر عليه السّلام عرض كرد:

آمدم تا چند مسأله در رابطه با كتاب خدا از تو بپرسم.

پس از گفت‌وگوى كوتاهى امام باقر عليه السّلام به حسن بصرى فرمودند: درباره تو به من خبرى رسيده و من نمى‌دانم كه آيا واقعا تو اين‌چنين هستى يا بر تو دروغ بسته‌اند؟

حسن بصرى عرض كرد: آن چيست؟

امام باقر عليه السّلام فرمودند: كسى كه براى من خبرآورده گمان مى‌كرد كه تو گفته‌اى خداوند متعال بندگان را خلق كرده و همه كار و اختيار آنان را به خود آنان تفويض نموده است.

حسن بصرى سكوت كرد. سپس امام باقر عليه السّلام بطلان عقيده به تفويض را براى او روشن كرده و او را از اين عقيده برحذر داشتند. امام باقر عليه السّلام به او فرمودند: از عقيده به تفويض برحذر باش. چراكه خداوند متعال امر بندگان را به خودشان واگذار نكرده و واننهاده است. چراكه اين مسأله به سستى و ضعف در خداوند متعال برمى‌گردد كه اين هردو نسبت به ذات اقدس خداوند محال است و در او راه ندارد، همچنين خداوند متعال بندگان را بر گناه و معصيت هم مجبور نكرده است. چراكه اين مسأله به ظلم و ستم در رابطه با خداوند برمى‌گردد كه ظلم نيز نسبت به خداوند متعال محال است‌[٢].

امام باقر عليه السّلام همچنين مناظراتى با محمّد بن منكدر- از پارسايان مشهور آن عصر- همچنين مناظراتى با نافع بن ازرق- يكى از سران خوارج-، عبد اللّه بن معمّر ليثى و قتادة بن دعامه بصرى‌[٣] داشته‌اند. همچنين احتجاجات و

[١] . ر. ك: فصل دوم از باب سوم رويدادهاى مهم عصر امام باقر عليه السّلام.

[٢] . احتجاج ٢/ ١٨٤.

[٣] . اعيان الشّيعه ١/ ٦٥٣.