پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٩٧ - ٥ جامعه اسلامى

مى‌بينيم كه ميزان و معيار در نزد امام عليه السّلام وابستگى به گروه صالحان يعنى شيعه نيست، بلكه ملاك و معيار وابستگى به دين مبين اسلام است.

اگر سيره اهل بيت عليهم السّلام را در احاديث آنان و به خصوص احاديث امام باقر عليه السّلام كه در كتاب‌هاى مختلف پخش شده است بررسى نماييم، مى‌توانيم ولايت را در كلام آن بزرگواران به چهار دسته تقسيم نماييم:

اوّل: ولايت خداوند متعال.

دوّم: ولايت رسول خدا.

سوّم: ولايت اهل بيت عليهم السّلام.

چهارم: ولايت در ميان مسلمانان.

به اين ترتيب هركس به ولايت خداوند متعال و ولايت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله ايمان نداشته باشد به اجماع مسلمانان كافر است، امّا كسى كه به اين دو ولايت معتقد باشد امّا به ولايت اهل بيت عليهم السّلام يعنى امامت آن‌ها ايمان و اعتقاد نداشته باشد، نمى‌توان صفت اسلام را از او سلب نمود، بلكه او- مادامى كه مبغض و دشمن اهل بيت عليهم السّلام نباشد- بر صفت اسلام باقى مى‌ماند. بدين‌گونه است كه ولايت در ميان اتباع اهل بيت عليهم السّلام و ساير مسلمانان كه معتقد به ولايت ندارند ثابت و برقرار بوده و شكافتن و قطع كردن اين ولايت بر هيچ‌كس جايز نيست.

امام باقر عليه السّلام همواره با چنين روحيّه اسلامى با ساير مسلمانان برخورد مى‌نمود.

آن حضرت با اتّكا به همين مفهوم، اصول كلّى روابط اجتماعى در ميان مسلمانان را براى اصحاب و شيعيان خود بيان نموده است. آن حضرت اصحاب خود را به هميارى با ديگر مسلمانان فراخوانده است و از مصاديق‌