پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١٩ - ج درك انسان از مراقبت دائمى خداوند از او

«من كان ظاهره أرجح من باطنه خفّ ميزانه»؛

هركس ظاهرش از باطن او زيباتر باشد در روز قيامت كفّه ترازوى او سبك خواهد بود[١].

ب. تبعيّت اراده انسان از اراده خدا

كامل شدن نفس انسان جز با تطبيق ميان اراده انسان و اراده الهى حاصل نمى‌شود و اين مهم نيز جز با تبعيّت كردن از راه و روشى كه خداوند براى زندگى انسان تعيين نموده است به دست نمى‌آيد. البتّه اين تطابق نيازمند به مبارزه با هواى نفس، تسلّط بر شهوات نفسانى و مقيّد كردن نفس به قيد و بندهاى شرعى است. چراكه مبارزه با نفس انسان را براى تكميل نفس و تزكيه آن براساس راه و روشى كه خداوند متعال در زندگى براى انسان مقرّر فرموده است آماده دريافت فيض الهى مى‌نمايد.

امام باقر عليه السّلام در اين رابطه فرموده‌اند:

خداوند متعال مى‌فرمايد: به عزّت و جلالم سوگند، هيچ بنده‌اى از بندگان من خواست مرا بر هواى نفس خود مقدّم نمى‌دارد مگر اين‌كه قلبش را بى‌نياز كرده و همّتش را در امر آخرتش قرار خواهم داد[٢].

ج. درك انسان از مراقبت دائمى خداوند از او

از عوامل ديگرى كه تزكيه جز باوجود آن كامل نمى‌شود اين است كه انسان احساس كند، خداوند به جهت احاطه‌اى كه به تمام شئون وى دارد،

[١] . تحف العقول/ ٢١٤.

[٢] . جامع الاخبار/ ٢٧٠.