پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٦٤ - ٣ محكوم كردن فقيهان دربارى

مناظرات ديگرى هم بوده كه شرح آن‌ها در اين مختصر نمى‌گنجد.

٣. محكوم كردن فقيهان دربارى‌

قتادة بن دعامه بصرى به نزد امام باقر عليه السّلام آمد و چهل مسأله آماده كرده بود تا امام باقر عليه السّلام را با آن مسائل امتحان كند، امام باقر عليه السّلام به او فرمودند: آيا تو فقيه اهل بصره هستى؟ قتاده عرض كرد: آرى.

امام باقر عليه السّلام به او فرمودند: واى بر تو اى قتاده، خداوند تبارك و تعالى گروهى از خلق خود را آفريد و آن‌ها را بر ساير خلايق حجّت قرار داد. آن‌ها اوتاد روى زمين هستند كه به امر خدا قيام مى‌كنند. آنان به دانش خداوند ممتاز بوده و خداوند قبل از خلقت خلايق آنان را برگزيده است.

قتاده سكوتى طولانى كرد. سپس گفت: خدا تو را خير دهد، به خدا قسم كه من در نزد فقيهان بسيارى نشسته‌ام. من حتّى در نزد ابن عبّاس صحابى بزرگ پيامبر نيز حضور داشته‌ام. امّا در نزد هيچ‌كس قلبم آن چنان‌كه در نزد تو آشفته و پريشان شده آشفته و مضطرب نگرديده است‌[١].

امام باقر عليه السّلام همچنين ابو حنيفه را در رابطه با عقيده به قياس محكوم كرده‌اند، استاد محمّد ابو زهره درباره اين بحث و محكوميّت ابو حنيفه گفته است: از اين نحوه مناظره امام باقر عليه السّلام پيشوايى او بر همه دانشمندان معلوم و واضح مى‌شود. آن حضرت آراء دانشمندان زمان خود را به بوته نقد مى‌نهاد و چنان با آن‌ها به بحث مى‌پرداخت كه گويا او رئيسى است كه زيردستان خود را محاكمه مى‌كند و آن‌ها را به راه مستقيم هدايت مى‌نمايد و آن‌ها نيز از اين مقام رياست پيروى و اطاعت مى‌نمايند[٢].

[١] . بحار الانوار ٤٦/ ٣٥٧.

[٢] . تاريخ المذاهب الاسلاميه/ ٦٨٩.