پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٢٦ - ح شكستن انس و الفت ميان انسان و رفتار جاهلى

اى فضيل، هركس از دوستان ما را ديدى، سلام ما را به او برسان و به آنان بگو: من (امام باقر) مى‌گويم: من ضامن هيچ‌يك از اعمال شما در نزد خداوند نيستم مگر آنچه را كه خود به‌واسطه ورع كسب كرده باشيد، پس زبان خود را حفظ كنيد و دستان خود را از دست‌درازى به آنچه ناشايست است بازداريد، بر شما باد به نماز و روزه كه خداوند با صابران است‌[١].

د. عمق بخشيدن به حياى درونى‌

پيش از اين‌كه نفس انسان با عوامل خارجى درگيرشده و از آن‌ها تأثير بپذيرد، موجبات تزكيه در خود نفس پنهان و موجود است. تزكيه تنها يك تئورى نظرى مبتنى بر كلمات نيست. بلكه گونه‌اى فعاليّت و رفتار در عرصه عمل است كه بايد از داخل نفس انسان بجوشد و انسان براى رسيدن به اين مقام ناچار از داشتن نصيحتگرى ذاتى و درونى است كه او را از انجام كارهاى زشت بازدارد. اينجا است كه مى‌بينيم امام باقر عليه السّلام بر حيا و شرم به‌عنوان يك دژ مستحكم در برابر هواهاى نفسانى و شهوات انسان كه از تاخت‌وتاز بى‌حدّ و مرز آن جلوگيرى نمايد تأكيد دارند. امام باقر عليه السّلام در اين زمينه فرموده‌اند: حيا و ايمان همواره باهم‌اند. پس اگر يكى از آن‌ها رفت، ديگرى هم به همراه او خواهد رفت»[٢].

ح. شكستن انس و الفت ميان انسان و رفتار جاهلى‌

هنگامى كه انسان به راه‌وروش جاهلى عادت كرده به آن انس گرفت، اين مسئله جزئى از كيان وجودى او شده، نفسش بدان راضى و قلبش آن را قبول مى‌كند. به همين دليل انسان اگر بخواهد نفس خود را تزكيه نموده و آن را به‌

[١] . تفسير عيّاشى ١/ ٦٨.

[٢] . تحف العقول/ ٢١٧.