پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٣٩ - جلوههاى انحراف در عصر امام باقر عليه السلام

شده بود[١]. در اين دوران حاكمان و واليان از ترس پايگاه مردمى وسيع و رو به رشد امام باقر عليه السّلام از يكسو و مشغول بودن به ديگر مخاطرات داخلى و خارجى از سوى ديگر به تعقيب يا محاصره آن حضرت نمى‌پرداختند. به همين سبب بود كه امام باقر عليه السّلام با فراغتى نسبى به تصدّى امر امامت پرداخت و به دور از روبرو شدن آشكار سياسى با نظام حاكم به ايفاء نقش اصلاحى و تغييرى خود در ميان اقشار امّت اسلام پرداخت.

جلوه‌هاى انحراف در عصر امام باقر عليه السّلام‌

ضايعه بازداشتن اهل بيت عليهم السّلام از منصب رهبرى و امامت مسلمانان به بروز انحراف در همه عرصه‌هاى زندگى جامعه منجرشده و تأثيرى منفى بر همه زيرساخت‌هاى شخصيّتى جامعه چه از نظر انديشه، چه از نظر عواطف و چه از نظر رفتار داشت. لذا است كه مى‌بينيم اين انحراف دولت و امّت را باهم شامل گرديد و تمام انديشه‌ها، اصول، موازين، ارزش‌ها، مقرّرات، سنّت‌ها، روابط و اقدامات عملى را تحت سيطره خود درآورد.

آرى؛ اين‌گونه بود كه انحراف در زمينه روان و جان مردم از يك‌سو و در زمينه زندگى اجتماعى آنان از سوى ديگر رسوخ كرد. در چنين وضعيتى اسلام به آيينى مرده تبديل شد كه هيچ ارتباطى با واقعيت زندگى نداشت، درست بر خلاف اهداف حقيقى شريعت اسلام كه براى تثبيت راه‌وروش الهى زندگى در عرصه زندگى واقعى جامعه آمده بود. اين‌گونه بود كه اسلام از اكثر عرصه‌هاى زندگى مردم حذف شد و تنها تبديل به يك رابطه فردى بين انسان و خالق گرديد.

[١] . الكامل فى التاريخ ٥/ ١٣ به بعد.