پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٨٦ - مراحل حركت مبارزاتى ائمه طاهرين عليهم السلام

حساس كردن مردم نسبت به عوامل تشديدكننده انحراف پس از وفات رسول الله صلّى اللّه عليه و اله در مركز رهبرى عالم اسلام، كوشش آن بزرگواران در اين راه مصروف شد كه دستگاه خلافت را از نظر قدرت دفاع علمى و اعتقادى خلع سلاح كنند چراكه دستگاه براى نگهدارى خود به تقويت گروهى از عالم نمايان و محدثان كه مصداق بارز (وعاظ السلاطين- واعظان دربارى) بودند پرداخته بودند تا با تأييد ايشان و ترويج ولايت آنان به حكومت خود رنگ و لعاب شرع دهند

٢. دومين ويژگى اين مرحله از مبارزه ائمه عليهم السّلام پرورش طبقه درستكارى بود كه شالوده آن در مرحله اول مبارزه ريخته شده بود ايشان در اين مرحله به تهيه طرح تفصيلى و تشريح خط رسالت كه خود [از جانب خدا] امين بر اجراى آن بودند پرداختند كه آثار آن در تبيين و انتشار آموزه‌هاى نظرى اسلام اماميه و تربيت نسل‌هايى از دانشمندان براساس فرهنگ اسلام امامى در مقابل خط دانشمندان دست‌پرورده خلفا (وعاظ السلاطين) جلوه كرده است.

علاوه بر اين مسئوليت پاسخگويى به شبهات وارده و نمودار ساختن نادرستى فرقه‌هاى مذهبى كه از سوى خلفا يا ديگران اختراع مى‌شد را نيز بر دوش مى‌كشيدند.

ائمه عليهم السّلام در اين مرحله براى متزلزل كردن حكومت‌ها و رهبرى‌هاى منحرف از هيچ كوششى فروگذار نمى‌كردند، اين كار ضمن پشتيبانى از بعضى حركت‌هاى مخالف با قدرت حاكم خصوصا حركت‌هايى كه جنبه انقلابى داشته و بعضى از آن‌ها با تكيه‌زدگان بر كرسى خلافت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله پس از قيام امام حسين عليه السّلام رودررو مى‌شدند، انجام مى‌گرديد.

سومين مرحله از اين مبارزه از نيمه پايانى زندگى امام كاظم شروع‌شده و در زمان امام مهدى عليه السّلام پايان يافته است.