پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١ - بخش نخست امام باقر عليه السلام در يك نگاه

مؤثّرش در زنده كردن دانش‌هاى دينى بشارت داده‌اند. البتّه اين ولادت مبارك در عصر و زمانه‌اى به وقوع پيوست كه امّت اسلام در اثر فتوحات پياپى و در هم‌آميختگى تمدّن‌ها و مبادلات فرهنگى دستخوش گردبادهاى تغيير و تبدّل گرديد كه باتوجّه به نوپايى حركت فرهنگى و علمى اسلام، و همچنين محروميّت امّت از سرچشمه فيّاض رسالت الهى كه در اهل بيت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله تجسّم عينى پيدا مى‌كرد، اين فرهنگ‌هاى وارداتى و گردبادهاى تغيير و تبدّل توانست امّت اسلام را دور زده و آنان را از فرهنگ اصيل خود دور گرداند.

امام محمّد باقر عليه السّلام تمامى عمر بابركت و شريف خود را در شهر مدينه منوّره به سرآوردند و باران دانش و معرفت آن حضرت بر امّت اسلام مى‌باريده است، همچنين در رابطه با جماعت نخبگان صالح كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله بنيانگذار هسته مركزى و اصلى آن بوده و امام على بن ابى طالب عليه السّلام و سپس امام حسن و امام حسين عليه السّلام در ادامه، پرورش آنان را پى گرفته و پس از آن‌ها پدر بزرگوار امام باقر عليه السّلام يعنى حضرت علىّ بن الحسين امام زين العابدين عليه السّلام نيز به تغذيه روحى و معنوى و فكرى اين جمعيّت صالح پرداخته و همه عناصر ساختارى و تكاملى رشد و نموّ اين طبقه را به آنان اعطا كرده بود، حضرت امام باقر عليه السّلام نيز ادامه‌دهنده راه پدران پاكش بود.

امام محمّد باقر عليه السّلام از آغاز ولادت تا هنگام شهادت، بيداد و ستمگرى امويان را با تمام وجود خود لمس فرمود. البتّه اگر مدّت كوتاه خلافت عمر بن عبد العزيز را كه به حدود دو سال و نيم مى‌رسد و در طول آن، نسبتا اوضاع بهتر شده بود از مدّت عمر شريف آن حضرت كسر كنيم.

بنابر اين امام باقر عليه السّلام با شديدترين دوران‌هاى ستم و بيدادگرى امويان هم‌عصر بوده است. البتّه آن حضرت به زمان افول كوكب بخت اين جريان‌