پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٠٤ - ماهيت حكومت مأمون

ماهيت حكومت مأمون‌

مأمون با تظاهر به اندوه و بيتابى در فراق امام رضا عليه السّلام توانست بسيارى را بفريبد و عامه مردم را تحت تأثير قرار دهد، اما اين ترفند مأمون از نظر خواص پنهان نماند و فريب رياكارى او را نخوردند و همان‌گونه كه در نقل ابو الصلت خوانديم، آنان با اهداف، انگيزه‌ها و شيوه‌هاى مأمون آشنايى كامل داشتند.

نامه «عبد الله بن موسى» كه ذيلا مى‌آيد، ماهيت مأمون را برملا مى‌كند:

سيد بزرگوار، عبد الله بن موسى بن عبد الله بن الحسن (المثنى) بن الحسن بن على بن ابى طالب عليه السّلام در پاسخ نامه مأمون، به خوبى ماهيت مأمون را برملا كرد و به تبيين ماهيت روابط مأمون با امام جواد عليه السّلام پرداخت كه دقت در تشخيص و شناخت او را از ماهيت حكومت مأمون مى‌نماياند.

عبد الله بن موسى به دليل شناختى كه از حكومت عباسيان داشت، زندگى مخفيانه و دور از انظار برگزيد. مأمون در نامه‌اى كه به او نوشت، قول داد به وى امان مى‌دهد و همان‌گونه كه منصب ولايت‌عهدى را قبلا به امام رضا عليه السّلام داده بود، به وى تفويض مى‌كند. او در نامه‌اش آورده بود: «نمى‌پنداشتم پس از رفتارى كه با [امام‌] رضا [ع‌] داشتم ديگر كسى از علويان از من بترسد.

آن‌گاه نامه را براى عبد الله بن موسى فرستاد.

عبد الله در پاسخ مأمون نوشت: نامه‌ات به دستم رسيد و از محتواى آن آگاه شدم. تو [با نامه‌ات‌] چون شكارچيان مرا مى‌فريبى و همانند كسى كه آهنگ ريختن خون من كرده با من نيرنگ مى‌كنى. از اين‌كه ولايت‌عهدى و جانشينى خود را به من پيشنهاد مى‌كنى در شگفت هستم. گويا مى‌پندارى از آنچه با [امام‌] رضا عليه السّلام كرده‌اى بى‌خبرم؟ چه چيزى تو را واداشت تا گمان كنى‌