پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٣٥ - علويان قربانيان ستمگرى عباسيان

وزيران با تمام قدرتى كه داشتند به دليل ستمگرى‌هاى‌شان، همواره در معرض خشم و انتقام قرار داشتند. «دعبل خزاعى» زمانى «فضل بن مروان» را نصيحت و به او سفارش كرد كه رفتارى نيكو با مردم داشته باشد و نسبت به آنان احسان ورزد. دعبل فرجام سه تن از وزيران پيش از او را كه با وى نيز همنام بودند و اين‌كه چگونه مورد خشم و انتقام قرار گرفتند، به او گوشزد كرد.

اين وزيران، فضل بن يحيى، فضل بن ربيع و فضل بن سهل بودند.

وزيران در خيانت شگفتى مى‌آفريدند. به عنوان مثال، خاقانى، وزير معتضد عباسى، در يك روز از نوزده نفر رشوه گرفت و تمام آنان را به نظارت بر كوفه منصوب كرد.[١] برخى از وزيران دستگاه خلافت عباسيان، رسوايى‌هايى به مراتب بيشتر از آنچه بيان شد داشتند.[٢]

علويان قربانيان ستمگرى عباسيان‌

علويان از سوى بيشتر خلفاى عباسى مورد ستم قرار داشتند و اين ستمگرى و خشونت آن‌چنان سخت و بى‌امان بود كه در روزگار امويان نيز همانندى نداشت. پيشگام ظلم به علويان، فرعون اين امت، يعنى منصور دوانيقى بود[٣] و همو بود كه گفت: «هزار تن و حتى بيش از اين از فرزندان فاطمه عليها السّلام را كشتم و هنوز بزرگ آنان، جعفر بن محمد زنده است».[٤]

منصور خزانه‌اى از خود به جاى گذارد كه سرهاى بريده كودكان، جوانان و كهنسالان خاندان على عليه السّلام را در آن نگاه مى‌داشت. او اين خزانه را به فرزندش مهدى داد تا با پيروى از شيوه پدر، حكومت و قدرت خود را قوام و

[١] . تاريخ التمدن الاسلامي ٤/ ١٨٢.

[٢] . ر. ك: حياة الامام محمد جواد عليه السّلام/ ١٨٨- ١٩٢.

[٣] . سيوطى، تاريخ الخلفاء/ ٢٦١.

[٤] . الأدب في ظل التشيع/ ٦٨.