پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٣١ - كامل كردن ابزارها و شيوه علمى

عمق بخشيدن به بنيه علمى‌

از ديگر عرصه‌هايى كه امام جواد عليه السّلام در آن فعاليت و تلاش مى‌كرد كامل كردن پيكره علمى‌اى بود كه پدران گرامى‌اش پايه‌گذار آن بودند. در همين راستا و در قالب پاسخ به پرسش‌هاى علمى و فقهى روز شيعيان و امت اسلامى داده‌هاى گرانسنگى به محفل‌هاى علمى ارزانى داشت كه مهمترين اين فعاليت‌ها در كامل كردن ابزارها و شيوه علمى تبلور مى‌يافت.

كامل كردن ابزارها و شيوه علمى‌

قواعد «اصولى» بخشى از شيوه رايج و عام براى فهم و استنباط احكام شريعت به شمار مى‌رود. در اين‌جا به اختصار شيوه امام جواد عليه السّلام را در اين زمينه بيان مى‌كنيم:

الف) از منظر شيوه علمى آن حضرت، استنباط احكام نظرى از ظاهر آيات مجاز نيست و فقط در صورت آگاهى يافتن از تفسير امامان معصوم چنين كارى جايز است. مطلب زير را كه به همين امر پرداخته است مى‌خوانيم:

حضرت امام جواد عليه السّلام از امام صادق روايت كرد كه فرمود: «شخصى از پدرم امام محمد باقر عليه السّلام مسائلى پرسيد. از جمله، گفت‌وگوهايى كه ميان آن حضرت و آن مرد صورت گرفت از اين قرار بود: به آنان بگو: آيا آنچه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از علم خدا بيان كرد اختلاف [و تناقض‌] داشت؟ اگر بگويند: نه، اختلافى در آن ديده نمى‌شد، به آنان بگو، اگر كسى حكم خدا را [نه آن‌سان كه او حكم فرموده، بلكه‌] با اختلاف بيان كند با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مخالفت كرده است؟ اگر گفتند: آرى، گفتار نخست خود را نقض كرده‌اند. در آن هنگام به‌