پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٦٢ - طبيعت روابط امام جواد عليه السلام و مأمون

ميان هر گويى رقعه‌اى وجود داشت كه بر آن اموال فراوان، عطاياى ارزشمند و ملك نوشته و حواله شده بود. به فرمان مأمون، آن‌ها را ميان خاصان تقسيم كردند. هركس گويى به دست آورده، نوشته آن را تحويل مى‌داد و آنچه بر رقعه نوشته شده بود، مى‌ستاند. آن‌گاه بدره‌ها [ى سنگين درهم و دينار] را ميان سرداران و ديگر حاضران توزيع كردند و حاضران با ثروت فراوانى راه خانه‌هاى خود را در پيش گرفتند. مأمون همچنين صدقه‌هاى فراوانى نثار بينوايان و مستمندان كرد. او در تمام دوران حيات خود، ابو جعفر عليه السّلام را بزرگ مى‌شمرد و گرامى‌اش مى‌داشت و هماره او را بر فرزندان و ديگر كسان خود ترجيح مى‌داد».[١]

طبيعت روابط امام جواد عليه السّلام و مأمون‌

پيشتر جريان ازدواج امام جواد عليه السّلام با دختر مأمون، شرايطى كه اين پيوند را دربر مى‌گرفت و مناقشات و گفت‌وگوهايى كه در اين‌باره رد و بدل شد، مورد بررسى قرار گرفت. اينك به نكته‌هايى مى‌پردازيم كه شكاف موجود در روابط مأمون عباسى و امام جواد عليه السّلام را روشن مى‌كند:

١. مأمون به خوبى مى‌دانست كه امام جواد عليه السّلام وارث حقيقى خط امامت و رهبر شرعى امت جدش رسول خداست. اين بود كه مأمون در برنامه و حركت سياسى خود، تعاملى خوب و جدى با آن حضرت در پيش گرفت، زيرا كاملا آگاه بود كه امام جواد عليه السّلام محور مهمى در ميدان سياست اسلامى بوده و افزون بر اين‌كه از سوى طلايه‌داران بيدار امت اسلامى به عنوان رهبرى مطاع‌

[١] . بحار الانوار ٥٠/ ٧٤- ٧٩.