پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٢٧ - علم طب

اصول فقه‌

اين علم توسط امام محمد باقر عليه السّلام تأسيس شد و اجتهاد و استنباط احكام شرعى متوقف بر آن است. علم اصول فقه در آن زمان تدريس مى‌شد.

علم نحو

نحو (ادبيات عرب) از دانش‌هايى بود كه در عصر عباسيان نقش سترگى ايفا كرد و مبحث آن جدال برانگيز بود. در كاخ خليفگان انجمن‌هايى براى اين علم تشكيل مى‌شد و در برخى از مسائل آن نزاع سختى ميان عالمان اين فن رخ مى‌داد. عالمانى چون: كسايى، فراء و سيبويه، سرآمدان اين فن در آن عصر بودند. شايان ذكر است كه امير المؤمنين عليه السّلام، طلايه‌دار حكمت و دانش در اين خاكدان، مؤسس اين فن بود.

علم كلام‌

اين دانش وسيله‌اى بود براى دفاع از اعتقادات دينى، با ادله علمى كه به وسيله امامان عليهم السّلام تأسيس شد. هشام بن الحكم يكى از شاگردان اين مدرسه بود كه در اين علم سرآمد شد. واصل بن عطاء، ابو الهذيل العلّاف، ابو الحسن اشعرى و غزالى مشهورترين متكلمان نزد اهل سنت هستند.

علم طب‌

طبابت و علم طب از دانش‌هايى بود كه حاكمان عباسى به فراگيرى آن تشويق كرده و ثروت هنگفت و جوايز ارزشمندى به متخصصان اين فن دادند كه بختيشوع، طبيب نصرانى از آن جمله بود.