پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٨٤ - قيام ابو السرايا

باور، با علويان از در مهرورزى درآمد و به دستگاه تبليغات حكومتى دستور داد تا از معاويه بد گفته، امير المؤمنين على بن ابى طالب را برتر از ديگر اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم بخوانند. روش مأمون كارگر افتاد و عامه مردم باور كردند كه مأمون از شيعيان است. اين حركت مكارانه مأمون به ثمر نشست و او توانست بر تمام حوادث چيره شده، قيام ابو السرايا را فرو نشاند.[١]

امام جواد عليه السّلام بخش اعظم حيات خود را در فضاى مكرآلودى كه مأمون ساخته بود سپرى كرد و چند صباحى پس از مرگ مأمون، آن حضرت نيز جان به جان آفرين سپرد. از منظر برخى از مورخان، مأمون نسبت به امام جواد عليه السّلام محبت خالصانه داشت و بيش از حد به او علاقه مى‌ورزيد. از همين‌رو دختر خود، ام الفضل را به همسرى امام درآورد، او را از عطاى فراوان خويش بهره‌مند و از او مراقبت و حفاظت مى‌كرد و از گزند روزگار بر او بيمناك بود.

مأمون خود اظهار مى‌داشت اين كارها را فقط براى جلب خشنودى حضرت حق و رسيدن به پاداش او كرده، مى‌خواهد بدين وسيله پيوند خويشاوندى را كه پدرانش گسسته بودند برقرار ساخته، صله رحم كند.

پرواضح است كه اين همه تكريم و بزرگداشت كه از سوى مأمون نسبت به امام جواد عليه السّلام صورت مى‌گرفت، از سر علاقه و ارادت او به امام عليه السّلام نبوده، انگيزه‌هاى سياسى در پس اين رفتار نهفته بود كه در مبحث‌هاى آينده بدان خواهيم پرداخت.

تأملى نه چندان طولانى در بررسى زندگى مأمون و شناختن گرايش‌هاى فكرى- اعتقادى او و نيز رفتار مهرآميز و همراه با احترام مأمون در برخورد با

[١] . همان/ ١٩٨- ١٩٩.