پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٨١ - مبحث دوم ميراث امام جواد عليه السلام

در جاى ديگرى ٢٧٥ زن و مرد به عنوان اصحاب امام جواد عليه السّلام نام برده شده‌اند.[١]

امام جواد عليه السّلام از اصحاب مخلص و پاكباخته خود كه راوى، فقيه، متكلم، مبلّغ فضيلت‌ها، مصلحان اجتماعى و آن دسته از افرادى كه خواهان اصلاح اوضاع نابسامان جامعه اسلامى بودند، جريانى براى نشر رسالتش به وجود آورد. آن حضرت هرچه در توان داشت در راه اسلام و حركت بزرگ آن، بى‌دريغ به كار بست تا از فرصت پيش آمده، با حكمت و خردورزى به جبران فرصت‌هاى از دست رفته‌اى كه بر او تحميل شده بود بپردازد.

شاگردان و دست‌پروردگان آن حضرت در گستراندن فضايل انسانى، حق، خوبى‌ها و هدايت مردم به وسيله رواياتى كه از امام عليه السّلام نقل مى‌كردند و نيز با رهنمودها و تأليفات گرانسنگ خود، در تحقق بخشيدن به هدف امام جواد عليه السّلام نقشى كارآمد داشتند.

مبحث دوم: ميراث امام جواد عليه السّلام‌

در بحث‌هاى پيشين گفته شد كه امام جواد عليه السّلام تنها ٢٥ سال زندگى كرد و اين كوتاه‌ترين عمر در ميان امامان معصوم بود و ميانگين عمر پدران ارجمندش دو برابر اين مدت بود. در مجال مقايسه ميان تراث علمى امام جواد عليه السّلام با تراث علمى پدران گرامى‌اش مى‌بينيم تراث علمى آن حضرت به عرصه‌هاى گوناگون دانش پرداخته، از نظر سطح علمى مسائلى كه در آن‌ها مطرح يا پاسخ داده شده و از نظر حجم بى‌نظير است و زمانى كه توجه خود را

[١] . سيد محمد كاظم قزوينى، الإمام الجواد من المهد إلى اللحد.