پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٤٤ - خريد كنيزان زيباروى

اذكر أيام الحمى ثم انثن؛ روزهاى [دلدادگى و] خلوت‌گزينى را به يادآور و در گذر». هارون از اين شعر و آواز سرخوش شد و به فرمان او يكصد هزار درهم از خزانه به ابن محرز دادند.

«دحمان الأشقر» آوازه‌خوان نيز به همين مقدار از دهش هارون بهره‌مند شد.[١] زمانى كه مهدى عباسى به خلافت رسيد، موجودى يكى از خزانه‌هاى بيت المال را ميان خادمان خود تقسيم كرد.[٢] همچنين موجودى خزانه مركزى كه مى‌بايست هزينه شكوفايى طرح‌هاى زيربنايى گستره اسلامى مى‌گرديد، به همين صورت بر باد داده شد.

خريد كنيزان زيباروى‌

خريد كنيزكان زيباروى و شيرين‌زبان و آوازه‌خوان، جاى سامان دادن به گستره اسلامى و توسعه بخشيدن به بخش اقتصاد و شكوفا كردن آن را گرفته بود. شاهان عباسى فراموش كرده بودند كه بيت المال مسلمانان بايد هزينه سرزمين اسلامى و مسلمانان شود. آنان آزمندانه، تمام تلاش خود را به كار بسته، دارايى مسلمانان را صرف خريدن كنيزها مى‌كردند. اين زيبارويان از:

حبشه، روم، گرجستان، قفقاز و عرب‌هاى دورگه‌اى كه از مدينه، طائف، يمامه و مصر و ديگر سرزمين‌ها جمع‌آورى شده، به بغداد منتقل مى‌شدند. در ميان اين كنيزكان آوازه‌خوانانى بودند كه با لباس فاخر و پيشانى‌بندهاى زربفت و آراسته به جواهر به نوازندگى مى‌پرداختند.[٣]

هارون الرشيد دو هزار و متوكل چهار هزار كنيز داشت.[٤] روزى هارون‌

[١] . المستطرف/ ١٨٢- ١٨٤.

[٢] . تاريخ بغداد ٥/ ٣٩٣.

[٣] . حضارة الإسلام/ ٩٨.

[٤] . الأغانى ٩/ ٩٨.