پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٨٥ - مراسم تدفين امام جواد عليه السلام

شد و هرچه اندوخته بود هزينه بيمارى خود كرد و تهيدست شد، به گونه‌اى كه بر او ترحم كرده، اندك مالى به او مى‌دادند. سرانجام، آن بيمارى ام الفضل را از پاى درآورد».[١]

امام جواد عليه السّلام با خوردن انگور زهرآلوده كه ام الفضل فراهم آورد، سخت رنجور شد و مسموم از دنيا رفت. او تا واپسين‌دم از ياد خدا غافل نبود و نام و ذكر حضرتش را بر زبان داشت. با وفات او يكى ديگر از ستارگان درخشان امامت و رهبرى معصوم اسلام، خاموشى گرفت. هرچند عامل ظاهرى به شهادت رساندن امام جواد عليه السّلام كينه و حسادت زنانه بود، اما در واقع، اختلاف ديرينه حق و باطل بود كه اين جنايت را بر صفحه تاريخ نگاشت و طاغوت روزگار معتصم عباسى، حق و حقيقت را كه در وجود امام جواد عليه السّلام تبلور داشت، تحمل نكرده، آن حضرت را از ميان برداشت و با به شهادت رساندن امام جواد عليه السّلام تومارى از تومارهاى رسالت اسلامى را در هم پيچيد كه انديشه را درخشش بخشيد و چراغ خانه علم و فضيلت را در سراسر گيتى پرتو افشان كرد.

مراسم تدفين امام جواد عليه السّلام‌

پيكر امام جواد عليه السّلام غسل و كفن شد و «الواثق» و معتصم بر جنازه حضرت نماز گزاردند،[٢] پيكر امام به سمت قبرستان قريش حمل شد و انبوه مردم در

[١] . همان/ ١٧.

[٢] . نمازى كه معتصم بر پيكر امام جواد عليه السّلام خواند اقدامى تبليغاتى بود تا خود را از قتل آن حضرت مبرا سازد. براساس روايات، امام معصوم توسط امام پس از خود غسل و كفن شده و همو بر او نماز مى‌خواند. بنابراين مانعى وجود ندارد كه امام هادى عليه السّلام هنگام تجهيز پدرش حضور يافته باشد. چه اين‌كه خود امام هادى عليه السّلام به اين امر تصريح كرده است. ر. ك: مسند الإمام محمد الجواد عليه السّلام/ ١٢٥- ١٢٦.