پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٧٤ - ٢ گفتوگو با ارباب اديان

و طول (اندازه) مى‌باشد.

نيز از آن جمله است: عمل، حركاتى كه اشياء را مى‌سازد و آن را از حالى به حالى ديگر درآورده، آن‌ها را دستخوش فزونى و كاهش مى‌كند. اعمال و حركات در حركت هستند، چرا كه به اندازه‌اى كه بدان‌ها نياز است وقت و فرصت دارند و چون از شى‌ء فراغت حاصل شود، حركت مى‌رود و اثر آن مى‌ماند [و اين‌] جارى مجراى سخنى است كه مى‌رود [، اما] اثرش مى‌ماند.

عمران گفت: سرور من، از آن آفريدگارى مرا خبر ده كه آيا [پس از آن‌كه‌] واحد بود و چيزى با او نبود حال كه آفريد، تغيير كرده يا نه؟

امام عليه السّلام فرمود: [خداى‌]- عزّ و جلّ- با آفريدن خلق تغيير نمى‌كند، بلكه خلق با تغييرى كه خداوند در آن به‌وجود مى‌آورد، تغيير مى‌كند.

عمران گفت: پس به چيزى (وسيله‌اى) او را شناخته‌ايم؟

امام عليه السّلام فرمود: با غير او [او را شناخته‌ايم‌].

عمران گفت: غير او چيست؟

امام عليه السّلام فرمود: با «مشيّت»، «اسم»، «صفت» و مانند آن‌ها او را شناختيم و تمام اين‌ها حادث و آفريده شده، [و به فرمان او] تدبير مى‌شوند.

عمران گفت: سرورم، پس او چيست؟

امام عليه السّلام فرمود: او «نور» است، بدين معنا كه ساكنان آسمان و زمين را هدايت مى‌كند و بيش از اين‌كه او را يگانه بخوانم، از من مخواه.

عمران گفت: سرور من، [مى‌گويم:] خداوند پيش از آفرينش ساكت و خموش بود و پس از آفرينش سخن گفت. آيا اين‌چنين نيست؟

امام عليه السّلام فرمود: خاموشى زمانى مفهوم دارد كه پيش از آن سخنى وجود داشته باشد، مثلا گفته نمى‌شود: چراغ خاموش است و سخن نمى‌گويد. نيز