پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١٨ - فعاليتهاى علمى امام رضا عليه السلام

بر ايشان رفته بود دنبال كرد. او قصيده خود با توصيف قيام و خروج امام زمان (عجل اللّه فرجه) و اين‌كه ملت‌ها و امت‌ها در انتظار ظهور او هستند و چون از پس پرده غيب برآيد، زمين را پر از عدل‌وداد خواهد كرد، به پايان رساند. چون دعبل از خواندن قصيده خود فراغت يافت امام عليه السّلام برخاست و كيسه‌اى حاوى يكصد دينار[١] و به نقلى شش‌صد دينار[٢] براى دعبل فرستاد. دعبل كيسه زر را بازگرداند و گفت: «به خدا سوگند، براى اين‌ها به اين جا نيامدم، چراكه از مال دنيا بى‌نيازم، بلكه آمدم تا سلام گويم و با ديدن روى خجسته‌اش ديدگان خويش را متبرك كنم. حال اگر بخواهد به من عنايتى كند، از تن‌پوش و جامه خود به من عطا كند كه اين براى من خوشايندتر است».

فعاليت‌هاى علمى امام رضا عليه السّلام‌

همان‌طور كه پيشتر گفته شد، امام رضا عليه السّلام كاملا زيرنظر بود، اما اين وضعيت، امام عليه السّلام را از ايفاى نقش علمى در محيطى كه در آن مى‌زيست، باز نمى‌داشت و امام عليه السّلام به بهترين وجه به نشر علوم اهل‌بيت عليهم السّلام همت مى‌گماشت. وزيران، فقيهان، قاضيان، فرماندهان لشكرى، عمله دربار و عامه مردم به هنگام ديدار با امام عليه السّلام از چشمه جوشان دانش او بهره‌مند مى‌شدند.

افزون بر آنچه امام عليه السّلام بيان مى‌كرد، مأمون و ديگران از حضرتش مى‌خواستند تا با ايشان سخن گفته و پرسش آنان را پاسخ دهد. امام رضا عليه السّلام در پاسخ درخواست مأمون رساله‌اى درباره اسلام و شرايع دين براى او نوشت و به‌

[١] . الفصول المهمه/ ٢٤٩.

[٢] . اختيار معرفة الرجال/ ٥٠٤/ حديث ٩٧٠؛ اعلام الورى ٢/ ٦٦- ٦٨( به نقل از: الارشاد ٢/ ٢٦٣- ٢٦٤)؛ عيون اخبار الرضا ٢/ ٢٦٣؛ كمال الدين/ ٣٧٣- ٣٧٦؛ دلائل الإمامه/ ١٨٢ و سير اعلام النبلاء ٩/ ٣٩١.