پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٤٠ - چهارم ايجاد جماعت صالحان

فعاليت امام رضا عليه السّلام در سطح جامعه و امت اسلامى، همگان را از جمله:

حاكمان، زيردستان و پيروان اهل‌بيت عليهم السّلام كه جامعه اسلامى را تشكيل مى‌دادند، فرا مى‌گرفت. آن حضرت در راه ايفاى مسئوليت امر به معروف و نهى از منكر افراد جامعه را به دورى از بدى و انحراف و گرايش به اخلاق پسنديده دعوت مى‌نمود.

اما فعاليت در زمينه جماعت صالحان به‌گونه‌اى ديگر بود. او بايد جماعتى را تدارك مى‌ديد كه مذهب اهل‌بيت عليهم السّلام را به‌عنوان شيوه زندگى پذيرفته باشند تا آنان را در قالب جريان و الگويى داراى مسئوليت الهى پرورش دهد كه عهده‌دار اصلاح اخلاق جامعه و زدودن انحراف حاكم بر جامعه باشند. براى رسيدن به اين هدف بايد تلاش و فعاليت خود را فشرده‌تر و عنايت بيشترى نسبت به اين افراد ابراز مى‌كرد تا تعداد چشمگيرى از مصلحان حقيقى و توانمند در ايفاى رسالت خويش به جامعه عرضه كند.

از اين‌رو مى‌بينيم كه حضرت رضا عليه السّلام شبانه‌روز با افراد و گروه‌هايى از ياران خود ديدار مى‌نمود و با نمايندگان و پيروان خود در ديگر شهرها نامه‌نگارى مى‌كرد تا با رهنمودهاى خويش سلوك آنان را در مسير درست قرار داده، به تهذيب اخلاقى آنان بپردازد و دمى از فعاليت خود در اين زمينه غفلت نمى‌ورزيد. از «حسن بن حسين» نقل شده است كه مى‌گفت: «احمد بن حماد، مالى گران از من به ستم گرفت. نامه‌اى به ابو الحسن عليه السّلام نوشته، از احمد بن حماد شكايت كردم. امام عليه السّلام در پاسخ نوشت: او را با [ياد كردن كيفر] خدا بترسان.

آنچه كه امام عليه السّلام گفته بود عمل كردم، اما سودى نبخشيد. از اين‌رو نامه‌اى ديگر به حضرت نوشته، يادآورى كردم كه فرمان حضرتش را عملى كردم، اما