پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٣٢ - ٩ گفتوگوى امام رضا عليه السلام با سليمان مروزى

امام عليه السّلام فرمود: پس با خدا «قديم» ديگرى وجود دارد؟

سليمان پاسخ داد: اراده همان «انشاء» است.

امام عليه السّلام فرمود: اى سليمان، [اين‌كه اراده را همان انشاء مى‌خوانيد،] همان چيزى است كه به «ضرار»[١] و ياران او نسبت داده‌ايد؛ همان‌هايى كه مى‌گويند:

«هرچه را كه خداوند- عز و جل- آفريده، مانند: آسمان، زمين، دريا، خشكى، سگ و خوك، بوزينه و انسان يا هر خزنده و چرنده، [همانا] اراده خداى- عز و جل- است و اراده او زنده مى‌شود، مى‌ميرد، جابه‌جا مى‌شود، مى‌خورد و مى‌آشامد، آميزش و زايش مى‌كند، ستم روا مى‌دارد، مرتكب كارهاى زشت مى‌شود، كفر و شرك مى‌ورزد».

[وانگهى با اين‌كه اعتقاد خود را به اين مطلب آشكار كردى‌] با اين گفته [ضرار و ياران او] دشمنى ورزيده، از آن بيزارى مى‌جويى، اما هردو يك سخن گفته‌ايد.

سليمان گفت: اراده، همانند شنوايى، بينايى و علم است.

امام فرمود: باز به اين سخن بازگشتى؟ برايم روشن كن كه آيا شنوايى، بينايى و علم «مصنوع» است يا نه؟

سليمان گفت: نه.

امام عليه السّلام فرمود: پس چگونه آن را نفى كرده، گاهى مى‌گوييد: اراده نكرده است و زمانى مى‌گوييد: اراده كرده است، اما [اين اراده‌] مفعول او نبوده است؟

سليمان گفت: اين [تناقض‌] همانند گفته ماست كه: زمانى مى‌داند و زمانى نمى‌داند!

[١] . ضرار، از مشايخ معتزله در علم كلام و« اباضى» بوده است.