پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٤٥ - در آستان عقل، علم و شناخت

تمام توان به ميدان مباحث اعتقادى مذهب، گام مى‌نهاد. امام رضا عليه السّلام از آن‌رو وارد اين ميدان گسترده‌دامن شد تا حقيقت مذهب اهل‌بيت عليهم السّلام و فلسفه وجودى آن را اثبات كند و به همگان بفهماند كه مذهب اهل‌بيت عليهم السّلام، امتداد خط پيامبر خداست و تنها خطى است كه آينه رسالت الهى در زمين است. در اين‌جا گزيده‌اى از تراث امام رضا عليه السّلام را باهم مى‌خوانيم تا به عظمت و گوناگونى تراث آن بزرگ پى ببريم:

در آستان عقل، علم و شناخت‌

١. العقل حباء من اللّه و الأدب كلفة، فمن تكلف الأدب قدر عليه، و من تكلف العقل لم يزدد إلّا جهلا»؛[١]

عقل موهبتى است از سوى خداوند و دانش‌اندوزى [آميخته به‌] سختى است. هركس سختى دانش‌اندوزى را بر خود هموار كند، به آن مى‌رسد و هركس خويش را خردمند وانمود كند تنها بر نادانى‌اش افزوده مى‌شود.

٢. ليس العبادة كثرة الصلاة و الصوم، و إنّما العبادة التفكر فى أمر اللّه- عزّ و جلّ-؛[٢]

عبادت به زيادى نماز و روزه نيست، بلكه عبادت انديشه و تفكر در امر [آفرينش‌] خداوند است.

٣. ما استودع اللّه عبدا عقلا إلّا استنقذه به يوما؛[٣]

هرگاه خداوند به بنده‌اى عقل دهد، بى‌گمان روزى به وسيله همان عقل او را نجات مى‌دهد.

[١] . اصول كافى ١/ ٢٤.

[٢] . همان ٢/ ٥٥.

[٣] . طوسى، امالى ١/ ٥٥.