پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٤١ - اصلاحات سياسى

كارساز نشد. امام عليه السّلام در پاسخ نوشت: اگر ترساندن از خدا در او كارگر نيفتاد، چگونه [بتوانيم‌] او را از خويش بترسانيم؟.[١]

امام رضا عليه السّلام به تبليغ زبانى بسنده نكرده، بلكه در اين راه اموال خود را هزينه مى‌كرد تا بتواند افراد بيشترى را به اخلاق اسلامى بيارايد. او بردگانى مى‌خريد و پس از آن‌كه آنان را از زلال اخلاق اهل‌بيت عليهم السّلام سيراب مى‌كرد و از نظر اخلاقى كاملا پرورش مى‌داد، آزادشان مى‌نمود. حضرت رضا عليه السّلام در طول زندگى خود هزار برده آزاد كرد كه همگى از جام معرفت او نوشيده و از رفتار او تأثير پذيرفته بودند. روشن است كه اين تعداد انسان چه تأثير شگرفى در تحول روند اخلاقى جامعه دارد، چرا كه هريك از اين افراد، پس از پرورش يافتن در كانون امامت و اخلاق و دريافت آموزه‌هاى دينى و اخلاقى خود را ساخته، سپس به جريانى تبديل شده كه همگى روشن‌ضمير بوده و با اخلاص و روشن‌بينى در جامعه اسلامى و در ميان امّت به اصلاح جامعه مى‌پرداختند.

از ميان آزاد شدگان، صدها تن مربى دلسوخته و مصلح برآمده، وجود آنان سبب شد تا مردم با مشاهده حسى و عينى اخلاق اسلامى در شمار پيروان امام رضا عليه السّلام درآيند. لذا در روزگار امام رضا عليه السّلام پيروان او فزونى گرفته، پايگاه مردمى آن حضرت در بيشتر سرزمين‌هاى اسلامى گسترش يافت.

اصلاحات سياسى‌

اين مبحث را در چند بند بررسى و تحليل مى‌كنيم:

[١] . رجال كشى/ ٥٦١/ حديث ١٠٥٩.