پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٣٥ - شهادت امام رضا عليه السلام

٤. از ديگر راويانى كه از كيفيت وفات امام رضا عليه السّلام سخن گفته‌اند «شهاب الدين نويرى» است. او پس از نقل مطالبى در اين زمينه، مى‌گويد: «و گفته شده است: مأمون به وسيله انگور زهرآلوده او را مسموم كرد، اما عده‌اى اين را بعيد دانسته، رد كرده‌اند».[١]

٥. از «قلقشندى» نيز در اين زمينه نقل روايت شده است. او مى‌گويد:

«گفته مى‌شود او با خوردن انارى زهرآلوده، مسموم شد».[٢]

٦. مردم طوس، مأمون را عامل مسموم كردن و كشتن امام عليه السّلام مى‌دانستند و خود مأمون معترف بود كه مردم درباره او چنين مطلبى بيان مى‌كنند. از همين رو لحظاتى پيش از شهادت امام عليه السّلام نزد او رفت و گفت: «سرورم، نمى‌دانم كدام مصيبت بر من سنگين‌تر [و ناگوارتر] است؟ از دست دادن تو و تنهايى پس از تو؟ يا تهمت مردم كه مرا قاتل تو خواهند خواند؟ ...».[٣]

٧. يك روز از شهادت امام رضا عليه السّلام سپرى شده بود كه مردم گرد آمده، مى‌گفتند: «اين (مأمون) او را كشته است».[٤]

دلايلى در دست است كه مأمون امام رضا عليه السّلام را به وسيله زهر به شهادت رساند، از آن جمله برنامه‌ريزى مأمون براى رهايى از امام رضا عليه السّلام بود. مأمون به بنى عباس گفت: «... [مى‌دانم كه‌] نبايد در كار او سستى ورزيد، اما مى‌بايست اندك اندك و به تدريج از منزلت و مقام او بكاهيم تا در نظر رعيت [!] چنان جلوه كند كه شايستگى منصب امامت را ندارد. آن‌گاه است كه براى رهايى از او و از بلايى كه از سوى او متوجه ماست به چاره‌جويى خواهيم‌

[١] . نهاية الإرب ٢٢/ ٢١٠.

[٢] . مآثر الإنافة في معالم الخلافه ١/ ٢١١.

[٣] . عيون اخبار الرضا ٢/ ٢٤١.

[٤] . همان‌جا.