پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٨٤ - بخش نخست امام رضا عليه السلام و محنتهاى امام كاظم عليه السلام

و چيزى مگو [بگذار براى وقتى كه‌] خبر به والى برسد.[١]

«محمد بن فضل هاشمى» از سوى امام كاظم عليه السّلام مأموريت يافت تا خبر شهادت او را به امام رضا عليه السّلام برساند و امانت‌هايى به او سپرد تا به امام رضا عليه السّلام بدهد. محمد نيز دستور امام كاظم عليه السّلام را اجرا كرد و خود همان‌روز به بصره رفت تا خبر شهادت امام كاظم عليه السّلام را به مردم بصره بدهد. سه روز پس از رسيدن محمد به بصره، امام رضا عليه السّلام طبق وعده‌اى كه به محمد داده بود وارد بصره شد و مردم بصره امامت او را پذيرفتند. امام رضا عليه السّلام همان‌روز به مدينه بازگشت، سپس از آن‌جا به كوفه رفت و با پيروان پدرش ديدار كرد و به مدينه بازگشت.[٢]

چون خبر شهادت امام كاظم عليه السّلام در ميان مردم مدينه منتشر شد پيروان و محبان اهل‌بيت عليهم السّلام بر در سراى ام احمد گرد آمده، با «احمد بن موسى»[٣] ديدار كردند. احمد، آنان را به خانه برادرش امام رضا عليه السّلام برده، آنان با حضرت به‌عنوان امام بيعت كردند.[٤]

همان‌گونه كه حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام فرموده بود، امامت امام رضا عليه السّلام مدت چهار سال از اغيار پنهان ماند و در اين چهار سال امام رضا عليه السّلام امامت خود را بر مسلمانان، آشكار نكرد.

امام رضا عليه السّلام رنج پدرش و زندان‌هاى متفاوت و مكرر و درازمدت كه امام كاظم عليه السّلام را تا لحظه شهادت در ميان گرفته بود، مى‌ديد و با تمام وجود آن را لمس مى‌كرد، اما شرايط مناسب نبود و امام رضا عليه السّلام اعلان رويارويى با

[١] . همان/ ٣٨١- ٣٨٢.

[٢] . الخرائج و الجرائح ١/ ٣٤١ و بحار الانوار ٤٩/ ٧٣( به نقل از: الخرائج و الجرائح ١/ ٣٤١).

[٣] . حرم احمد بن موسى، معروف به« شاهچراغ» در شيراز و مطاف دل دوستداران اهل‌بيت( ع) است.

[٤] . مشروح اين ماجرا را نك: بحار الانوار ٤٨، ذيل ص ٣٠٧- ٣٠٨( سيد جعفر بحر العلوم، تحفة العالم).