پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٦٥ - امام رضا عليه السلام و موضعگيرى سياسى

آماده مى‌كردند. [شايد] يكى از دلايلى كه مأمون را بر آن داشت تا رهبران قيام‌ها را مورد عفو عمومى قرار دهد، همين تهديد خارجى بود.

امام رضا عليه السّلام و موضع‌گيرى سياسى‌

جنگ ميان مأمون و امين براى به دست گرفتن قدرت مطلق، پيامدهاى ناشى از اين جنگ، آشفتگى جبهه داخلى و انشعاب در خاندان عباسى از عواملى بود كه مأمون را از زيرنظر گرفتن، تحت تعقيب قرار دادن و جلوگيرى از فعاليت انقلابى امام رضا عليه السّلام بازمى‌داشت. امام رضا عليه السّلام كه فرصت را مناسب مى‌ديد، موضع‌گيريهايى متناسب با شرايط موجود اتخاذ كرد و از اين آزادى حقيقى به نشر انديشه و عقيده سياسى اهل‌بيت همت گماشته، پايگاه مردمى خود را در تمام سرزمين‌هاى اسلامى گستراند.

امام رضا عليه السّلام همانند پدران و نياكان خود، در پنهان‌كارى و خفاى كامل تمام خطوط عمليات از جمله خط رويارويى با حاكميت را زير نظر داشت، اما رهبرى مستقيم آن را به برادران و عموزادگان خود مى‌سپرد تا به‌طور مستقيم وارد ميدان رويارويى با حاكميت نشود. حضرت مى‌دانست به عهده گرفتن رهبرى مستقيم جنبش‌ها و خطها پيش از اين‌كه بتواند زمينه را براى رهبر و امام پس از خويش فراهم كند با كشته شدن در يكى از جنگ‌ها يا به دست يكى از نزديكان حكومت، فرجام كارش رقم خواهد خورد.

يكى ديگر از مزاياى رهبرى غيرمستقيم در رويارويى با حاكميت اين بود كه اشتباهات و اقداماتى كه در دوران انقلاب و قيام از سوى انقلابيون رخ مى‌داد به حساب امام عليه السّلام گذاشته نمى‌شد، بلكه مسئوليت آن، متوجه رهبر مستقيم كه بر خط نظامى اشراف داشت مى‌بود. در سال ١٩٩ ق. و پيش از قيام‌