آدابُ الُمُریدین، كتابی عرفانی به زبان عربی، نوشتۀ ضیاءالدین ابوالنجیب عبدالقاهر سهروردی (٤٩٠-٥٦٣ ق / ١٠٩٧- ١١٦٨م)، از مشایخ بزرگ صوفیان. این كتاب یك مقدمۀ كوتاه و ٢٧ فصل دارد كه ضمن آنها از اصول اعتقادات صوفیان، احوال و مقامات سالكان، شَطْحیات صوفیان، آداب صوفیان در سفر و حضر و سماع و جز آن سخن به میان می‌آید. نویسنده با نقل شواهد و سخنانی از مشایخ سلف، خود نیز به اظهار عقیده پرداخته و دستورهایی داده است. این كتاب از آغاز تألیف مورد توجه صوفیه و «مستمسك جمیع ارباب طریقت» (آداب المریدین، مقدمه، ٢٨، به نقل از عوارف المعارف) بوده است. از آن میان، شهاب‌الدین ابوحفص عمر بن محمد سهروردی (٥٣٩-٦٣٢ ق / ١١٤٤-١٢٣٥م)، برادرزادۀ نویسنده، در نوشتن كتاب عوارف المعارف این كتاب را مبنای كار خود ساخته است. نیز ابوالمفاخر سیف‌الدین یحیى باخَرزی (٥٨٦- ٦٥٩ ق / ١١٩٠-١٢٦١م) در بخش دوم كتاب اورادُ الاَحباب از این اثر بهرۀ فراوان برده است. همچنین متن كامل آداب المریدین در سدۀ ٨ ق / ١٤م به وسیلۀ عمر بن محمد بن احمد شیركانی به فارسی روان ترجمه شده است. محمدیوسف حسینی، ملقب به گیسودراز، در ٨١٣ق / ١٤١٠م آن را به فارسی ترجمه و شرح كرده و همین شرح و ترجمه همراه با متن عربی در ١٣٥٨ق / ١٩٣٩م در هند به چاپ رسیده است. متن عربی آداب المریدین همراه با ترجمۀ فارسی عمر شیركانی در ١٣٦٣ش، به كوشش نجیب مایل هروی در تهران چاپ و منتشر شده است.

مآخذ

آستان قدس، فهرست، ٦ / ٣٧٣-٣٧٤؛
آقابزرگ، الذریعة، ١ / ٢٨- ٢٩؛
حاجی‌خلیفه، كشف الظنون، استانبول، مطبعة‌البهیة، ١٩٤١م، ١ / ٤٣؛
خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات، ١٣٠٧ق، ٢ / ٣٣٦؛
سهروردی، عبدالقاهر بن عبدالله، آداب المریدین، به كوشش نجیب مایل هروی، تهران، مولى، ١٣٦٣ش، مقدمه؛
شورای ملی (سابق)، فهرست خطی، ٥ / ٤٩٧؛
كتابخانۀ مركزی و مركز اسناد، فهرست میكروفیلمها، ص ٤٣٥؛
مدرس، محمدعلی، ریحانة‌الادب، تبریز، شفق، ١٣٤٦ش، ٧ / ٢٨٢-٢٨٣؛
منزوی، احمد، فهرست نسخه‌های خطی فارسی، ٢ / ١٠١٣.

صمد موحد