دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٤٧ - ٩ - ٧ قيام خراسانى

پنج. با توجّه به راويان واقفى اين گزارش (على بن ابى حمزه و وهيب بن حفص) احتمال جعل و سوء استفاده آنان از اين متن با توجّه به حوادث پديد آمده در دوران آنها بسيار جدّى است.

از مجموع كتب متأخّر و معاصرى كه از خراسانى ياد كرده‌اند، استفاده مى‌شود كه مؤلّفان آنها چنين عنوان و نشانه‌اى را از برخى احاديث مربوط به خراسان يا غير آن برداشت كرده و آن را رواج داده‌اند وگرنه در احاديث علائم، چنين شهرتى وجود ندارد و يكى دو روايت نقل شده هم براى استناد به آن كافى نيست. به نظر مى‌رسد كه خراسانى، عنوانى است كه از احاديث مربوط به خراسان و مشرق‌زمين و مردى كه همراه اهل خراسان قيام مى‌كند، انتزاع شده و در واقع، متأخّران با استفاده از مضمون احاديث، چنين عنوانى را پديد آورده‌اند. شاهد، آن كه در معجم احاديث المهدى- كه منبعى براى كتب معاصر به شمار مى‌رود-، مكرّر از خراسانى نام برده شده؛ امّا به احاديثى ارجاع شده كه نامى از خراسانى و حتى مردى از خراسان در آنها نيست. مثلًا در فهرست اين كتاب مى‌خوانيم: «روايتى كه مى‌گويد آمدن خراسانى و شعيب ٧٢ ماه پيش از ظهور مهدى است ...».[١] آن گاه به خبرى از الفتن ابن حماد آدرس مى‌دهد كه مى‌گويد: «تخرج راية سوداء لبنى العباس ثم تخرج من خراسان اخرى سوداء قلانسهم سود و ثيابهم بيض على مقدمتهم رجل يقال له شعيب بن صالح ... يكون بين خروجه و ان يسلم الأمر للمهدى اثنان و سبعون شهراً).[٢]

[١]. معجم أحاديث المهدى: ج ٢ ص ٥٠٣.

[٢]. پرچم سياهى از بنى عبّاس آشكار مى‌شود. سپس پرچم سياه ديگرى از خراسان بيرون مى‌آيد كه صاحبان آن پرچم‌ها كلاه سياه و لباس سفيد بر تن دارند و جلودارشان مردى از بنى تميم به نام شعيب بن صالح است. قيام او تا واگذارى حكومت به مهدى ٧٢ ماه طول مى‌كشد( الفتن: ج ١ ص ١٨٨، معجم أحاديث المهدى، ج ١ ص ٣٩٧).