دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٥ - ٩ - ١ - ٢ ابهامات در احاديث سفيانى

جنگ‌هاى او با مردم مناطق مختلف، مطرح شده است.

مكان‌هايى همچون: قرقيسياء، حرّان، خراسان، زوراء (بغداد)، جابيه، روم، دمشق و ... نام برده شده‌اند و از بنى اميّه، بنى عبّاس، پرچم‌هاى سياه و ديگر رويدادهاى تاريخ اسلام، ياد شده است.

فرو رفتن لشكر اعزامى سفيانى به مدينه در منطقه بيدا نيز بيش از منابع شيعى، مورد توجّه اهل سنّت قرار گرفته است.

نكته مهم در مجموعه احاديث سفيانى، تبادل متون در مصادر حديثى شيعه و سنى است. اين مطلب، حتّى در كتاب الغيبة شيخ طوسى نيز به چشم مى‌آيد و ايشان برخى از متون اهل سنّت را گزارش كرده است. از زمان سيّد ابن طاووس و تأليف كتاب الملاحم و الفتن، گزارش احاديث و متون اهل سنّت كه ناظر به موضوع علائم ظهور باشند در مصادر شيعى، بسيار گسترده‌تر شده است. نويسندگان متأخّر نيز گاه به نقل از اين كتاب و گاه مستقيماً از مصادر اهل سنّت همچون الفتن ابن حمّاد و عقد الدرر، اين متون را گزارش كرده‌اند.

٩- ١- ٢. ابهامات در احاديث سفيانى‌

گفتيم كه جزئيات گزارش‌هاى مرتبط با سفيانى، از اختلاف فراوانى برخوردار است كه اعتماد به اين جزئيات را كاهش مى‌دهد. در باره نام سفيانى، اسامى: عبد اللَّه، عثمان، عنبسه، معاويه، حرب، عتبه و عروه‌[١] ذكر شده است و براى پدرش از نام‌هاى: يزيد، عنبسه، هند و عتبه استفاده شده است.[٢] نسب او نيز گاه به عتبة بن ابى سفيان‌[٣] و گاه به خالد بن يزيد بن معاويه‌[٤] مى‌رسد.

[١]. ر. ك: الفتن: ص ١٩١، كمال الدين: ص ٦٧٩، ملاحم ابن منادى: ص ٧٧، عقد الدرر: ص ٨٠ و ٩١، التذكره‌قرطبى: ص ٦٩٤ و ٧٠٢.

[٢]. الفتن: ص ١٩١، كمال الدين: ص ٦٧٩، ملاحم ابن منادى: ص ٧٧، عقد الدر: ص ٨٠.

[٣]. الغيبة، طوسى: ص ٤٤٤.

[٤]. الفتن: ص ١٩٣.