دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٤ - ٩ - ١ - ١ سفيانى در احاديث فريقين

پنج: سوء استفاده عناصر اموى از نام سفيانى براى به دست گرفتن قدرت.

٩- ١- ١. سفيانى در احاديث فريقين‌

احاديث فراوانى در مصادر شيعى گزارش شده و بر حتمى بودن ظهور سفيانى و حركت او در ماه رجب، تأكيد شده است.[١]

در احاديث شيعه، سفيانى غالباً همراه با نداى آسمانى، نفْس زكيه و فرو رفتن در سرزمين بيدا ياد مى‌شود. گاه در كنار سفيانى، از يمانى هم ياد شده است.

در منابع شيعى، افزون بر احاديث گزارش شده از معصومان عليهم السلام، متونى نيز از غير معصومان گزارش شده است.

در منابع اهل سنّت، سخنى از حتمى بودن سفيانى يا ظهور وى در ماه رجب نيست. اگر چه برخى از احاديث به نقل از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله است، ولى بيشتر متون، به صحابه و تابعيان منتهى مى‌شود.

بعضى از احاديث مرتبط با سفيانى كه در كتاب الفتن نعيم بن حمّاد آمده، به نقل از جابر جُعفى از امام باقر عليه السلام است. البته اين متون در مصادر اصلى اهل سنّت، كمتر گزارش شده است.

بيشتر گزارش‌هاى اهل سنّت در باره سفيانى، ارزش لازم براى استناد و اطمينان را ندارد. بويژه گزارش‌هايى كه در كتاب الفتن ابن حمّاد به تفصيل مورد اشاره قرار گرفته است.

در اين گزارش‌ها بيشتر از دشمنى سفيانى با مردم كوفه و مدينه و يا عموم بنى هاشم ياد شده است. گاه دشمنىِ او با بنى عبّاس هم مورد اشاره قرار گرفته است.

متون اهل سنّت در باره سفيانى، معمولًا به صورت داستان پيوسته نقل شده و

[١]. ر. ك: ص ٦٥( حتمى بودن شورش سفيانى) و ص ٧٧( زمان شورش سفيانى/ ماه رجب). نيز، ر. ك: الغيبة، نعمانى: باب ١٨، ح ١ و ٢ و ٤ و ٥ و ٦ و ٧ و ١٠ و باب ١٤ ح ١٥ و ٢٦، كمال الدين: ص ٦٧٨ و ٦٨٠، الإرشاد: ج ٢ ص ٣٧١، الغيبة، طوسى: ص ٤٣٥.