اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ١٢٦ - ملاعبدالله تونى(م ١٠٧١ ق)

٤. شرح زيارت جامعه: كه به فارسى نوشته شده و از آن استفاده مى‌شود كه سعادت ملازمت حضرت ولى عصر (ع) در خواب و بيدارى برايش حاصل شده است.[١]

ملّاعبدالله تونى (م ١٠٧١ ق)

عبدالله‌بن محمّد تونى بُشروى خراسانى، مشهور به فاضل تونى،[٢] معاصر شيخ‌حرّ عاملى (م ١١٠٤ ق) و از دوستان ملا خليل قزوينى (م ١٠٨٩ ق) بود. او پس از مدتى تلمّذ در اصفهان، ساكن مشهد رضوى شد؛ ولى در راه زيارت عتبات عراق، در كرمانشاه وفات كرد و به خاك سپرده شد.[٣]

نكته مهم درباره ملا عبدالله تونى، اختلاف در گرايش اوست كه برخى قائل‌اند از مجتهدان و علماى اصولى بوده،[٤] و برخى او را از فقهاى اخبارى مى‌دانند.[٥] ريشه اين اختلاف، در فتاواى اوست؛ زيرا از يك سو، معتقد است كه براى استنباط احكام شرعى، هم به علم اصول احتياج داريم و هم به علم رجال و احوال رُوات.[٦] و چگونه مى‌توان كسى را كه چنين نظرى دارد، اخبارى دانست؟ اما از ديگر سو، برخى از آراى او، موافق نظر اخباريان است. چنان كه در ملازمه بين حكم عقل و شرع، تأمّل دارد؛ مفهوم مخالفت، غايت، شرط، صفت و عدد را در احكام شرعى‌

[١]. بحارالأنوار، ج ١٠٢، ص ١١٠- ١١٣؛ الذريعة، ج ١٣، ص ٣٠٥، ش ١١١٧؛ مرآت الأحوال، ج ١، ص ٦٠؛ الفيض القدسى، ص ١١٢.

[٢]. تون، نام قديمى شهرى است كه امروزه« فردوس» نام گرفته است.

[٣]. أمل الآمل، ج ٢، ص ١٦٣؛ أعيان الشيعة، ج ١٢، ص ٨٦، ش ٨٠٦٥؛ رياض العلماء، ج ٣، ص ٢٣٧- ٢٣٨؛ الفوائد الرضوية، ص ٢٥٥؛ طبقات أعلام الشيعة، ج ٥، ص ٣٤٢؛ قصص العلماء، ص ٢٧٠؛ ريحانة الأدب، ج ١، ص ٣٥٥؛ دانش‌نامه جهان اسلام، ج ٣، ص ٤٦٩.

[٤]. موسوعة طبقات الفقهاء، ج ١١، ص ١٧٦. نيز ر. ك: روضات الجنات، ج ٤، ص ٢٤٤.

[٥]. قصص العلماء، ص ٢٦٩؛ دائرة المعارف الإسلامية الشيعية، ج ٢، ص ٢٢٥؛ دايرة المعارف تشيّع، ج ٢، ص ١١. مرحوم خوانسارى، از كتاب الوافيةى وى استفاده كرده كه مشرب او اخبارى بوده است( روضات الجنات، ج ٤، ص ٢٤٤، ش ٣٨٩).

[٦]. الوافية، ص ٢٧١، ٢٥١- ٢٥٥ و ٢٦٦.