درويش محمّدبن حسن نطنزى، جدّ مادرى محمّد تقى مجلسى، شاگرد محقّق كركى (م ٩٤٠ ق) و شهيد ثانى (م ٩٦٦ ق) بود. وى احاطه بسيارى بر اخبار داشت و گفته‌اند كه اوّل كسى بود كه به روزگار صفويه، احاديث شيعه را در اصفهان منتشر كرد. درويش‌محمّد، ظواهر قرآن را بدون مراجعه و تأييدى از ناحيه اهل‌بيت (عليهم السلام)، حجّت نمى‌دانست. لذا به آيه‌اى كه تفسيرى از اخبار نداشت، عمل نمى‌كرد. شهيد قاضى نورالله شوشترى (م ١٠٩٨ ق) نيز در مجالس المؤمنين، از انديشه‌هاى او پيروى كرده است.[١]

ملّا عبدالله شوشترى اصفهانى (م ١٠٢١ ق)

ابوالحسن ملّا عبدالله‌بن حسين، ملقّب به «شوشترى اصفهانى»، پس از سى سال تحصيل علوم دينى در نجف و كربلا و شاگردى نزد عالمانى چون مقدّس اردبيلى، در سال ١٠٠٧ ق. به اصفهان آمد. پس از چندى، از ترس شاه‌عباس اوّل (م ١٠٣٨ ق)، به حرم رضوى در مشهد پناهنده شد، تا اين كه در سال ١٠٠٩ ق. شاه‌با احترام تمام، او را به اصفهان بازگرداند و پس از آن، موقعيتى والا يافت؛ چندآن كه شاه‌عباس به درخواست او، دو مدرسه در اصفهان ساخت‌[٢] و نيز تمام املاك شخصى خويش را به نام چهارده‌معصوم (عليهم السلام) وقف كرد و حاصل ساليانه آنها را براى سادات مقرّر داشت.

محمّدتقى مجلسى (م ١٠٧٠ ق)، مصطفى تفريشى صاحب نقد الرجال (م بعد از ١٠٤٤)، عنايت‌الله بن على قهپايى، صاحب مجمع الرجال، از شاگردان برجسته ملا عبدالله بوده‌اند. به باور محمّد تقى مجلسى، وى نقش شايانى در رونق‌بخشى به‌

[١]. طبقات أعلام الشيعة، ج ٤، ص ٨٣- ٨٤ و ج ٥، ص ٢١٠؛ موسوعة الطبقات الفقهاء، ج ١٠، ص ١٠٠، الفكر السلفى، ص ٢٧٧ و ٣٢٣( به نقل از: منية المرتاد فى ذكر نفاة الاجتهاد، ص ١- ٢)؛ الذريعة، ص ٢١٤، ش ١١٢٠؛ إجازات الحديث، محمّدباقر مجلسى، ص ٢٣، ٨٨ و ١٤٢.

[٢]. امروزه يكى از آن دو مدرسه را به نام« مدرسه ملّا عبدالله» مى‌شناسند كه محلّ درس و بحث خود ملّا عبدالله شوشترى بود؛ و ديگرى را به نام« مدرسه شيخ‌لطف‌الله»، كه آن را در اختيار شيخ‌لطف‌الله عاملى( م ١٠٣٥ ق) گذاشت.