اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٤٦ - ٥ يونسبن عبدالرحمان

از تعبير «عندى»، چنين برمى‌آيد كه او با اجتهاد خود بدين نتيجه رسيده است.[١]

٤. هشام‌بن حَكَم‌

وى از اصحاب امام صادق و از خواصّ موسى‌بن جعفر (عليهما السلام) شمرده مى‌شد و چون متكلّمى زبردست بود، در اصول دين و غيرآن، با مخالفان بحث مى‌كرد. به استناد كتاب الألفاظ، او را نويسنده اوّلين كتاب در مسائل علم اصول فقه، دانسته‌اند.[٢] گرچه شهرت هشام در مباحث اعتقادى و به‌ويژه امامت است، از شيخ‌مفيد نقل شده كه او اهل‌فتوا و از اعلام و رؤساى شيعه بوده كه حلال و حرام را از آنان فرامى‌گرفتند.[٣]

٥. يونس‌بن عبدالرّحمان‌

يونس‌بن عبدالرّحمان (م ٢٠٨ ق)، يكى از فقيهان و متكلّمان عصر حضور و از اصحاب امام كاظم، امام رضا و جوادالائمّه (عليهم السلام) بوده است. رجاليان شيعه، وى را به‌

برترىِ علمى‌[٤] و وثاقت، ستوده‌اند، چندين اثر وى را نام برده‌اند و مدح او را از زبان برخى امامان نيز نقل كرده‌اند.[٥] يونس نه فقط در مباحث كلامى از عقل خويش بهره مى‌برد و گاه، به خطايى بزرگ چون پذيرش جسم براى خداوند دچار مى‌شد؛[٦] بلكه‌

[١]. المقالات والرسالات، كنگره شيخ مفيد، ج ٢٣، ص ٣٥.

[٢]. الكافى، ج ١، ص ١٦٩، ح ٣، إختيار معرفة الرجال، ص ٢٧١- ٢٧٧؛ شرح المواقف، ج ٨، ص ٣٨٣؛ تأسيس الشيعة، ص ٣١٠.

[٣]. معجم رجال الحديث، ج ١٩، ص ٢٧٣.

[٤]. فضل‌بن شاذان درباره وى گفته است:« بعد از سلمان فارسى، در ميان مردم كسى فقيه‌تر و داناتر از يونس‌بن عبدالرحمان نبود»( إختيار معرفة الرجال، ص ٤٨٤، ش ٩١٤).

[٥]. ر. ك: رجال النجاشى، ص ٤٤٦، ش ١٢٠٨؛ إختيار معرفة الرجال، ص ٤٨٤، ش ٩١٥ و ص ٤٨٩، ش ٩٣١؛ رجال الطوسى، ص ٣٤٦، ش ٥١٦٧؛ و ص ٣٦٨، ش ٥٤٧٨؛ الفهرست، طوسى، ص ٢٦٦، ش ٨١٣؛ معجم رجال الحديث، ج ٢٠، ص ٢٠١؛ الكنى و الألقاب، ج ١، ص ٣٨؛ معجم الرجال، ج ٢٠، ص ٢٠٣؛ تأسيس الشيعة، شهيد صدر، ص ٣١١.

[٦]. نمونه ديگر، اعتقاد وى به اين كه هنوز بهشت خلق نشده است( إختيار معرفة الرجال، ص ٤٨٠ به بعد).