اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٣٣٥ - فصل چهارم اختلافات و اشتراكات اخباريان و اصوليان

كه اخبارى هستند، تثليث را قبول نكرده‌اند؛ بلكه مشهور از اخباريان و اصوليان، اين فرق را پذيرفته‌اند.

١٦. اخباريان، در تعارض اخبار، ترجيح را منحصر در مرجّحاتى مى‌دانند كه در روايات، بيان شده است؛ ولى مجتهدان، ترجيح را منحصر در مرجّحات منصوصه نمى‌دانند و در غيرمنصوصه نيز از جمله برائت اصليه، جايز مى‌دانند و جمع عرفى در روايات را مقدّم بر اعمال مرجّحات مى‌دانند.[١]

١٧. اخباريان، هيچ‌يك از علوم: فقه، اصول، كلام، نحو، صرف و منطق را شرط فتوا و اجتهاد نمى‌دانند، و معرفت به اخبار اهل‌بيت (عليهم السلام) و كلام عرب را كافى مى‌دانند؛ ولى مجتهدان، تمام اينها را شرط اجتهاد و فتوا مى‌دانند.[٢]

١٨. اخباريان (از جمله محمّدامين استرآبادى)، تأخير بيان از وقت حاجت را جايز مى‌دانند؛ ولى مجتهدان، از جهت قُبح، آن را جايز نمى‌دانند و بر آن، اتّفاق‌نظر دارند.[٣]

١٩. اخباريان، به تنقيح مناط قطعى، عمل نمى‌كنند؛ ولى مجتهدان، از باب اين كه قطعْ حجّيت دارد، عمل مى‌كنند.[٤]

٢٠. اخباريان، قياس اولويت را معتبر نمى‌دانند؛ امّا اصولى‌ها آن را معتبر مى‌دانند. وقتى خداوند مى‌فرمايد: فَلَاتَقُل لَّهُمَآ أُفّ،[٥] از آن استفاده مى‌شود كه زدن پدر و مادر به طريق اولا، حرام است.[٦]

[١]. الفوائد المدنية، ص ١٠٦؛ الفوائد الطوسية، ص ٤٤٧؛ منية الممارسين( ميراث اسلامى ايران)، ج ٤، ص ٣٨٧ و ٣٩٥؛ فاروق الحق، ص ٧ و ٢٣؛ روضات الجنّات، ج ٤، ص ٢٥٠ و ٢٥١، ش ٣٩٠؛ الفوائد الحائرية، ص ٢١٠- ٢١١.

[٢]. منية الممارسين( ميراث اسلامى ايران)، ج ٤، ص ٣٨٧ و ٣٩٤؛ دايرة المعارف تشيّع، ج ٢، ص ١٠.

[٣]. الذريعة إلى اصول الشريعة، ج ١، ص ٣٦١؛ فاروق الحق، ص ٥؛ روضات الجنّات، ج ٤، ص ٢٥١، ش ٣٩٠؛ مفاتيح الاصول، ص ٢٤٢؛ منية الممارسين( ميراث اسلامى ايران)، ج ٤، ص ٣٩٦.

[٤]. الحقّ المبين فى تصويب المجتهدين و تخطئة الأخباريّين، ص ٦٠ و ١٠٢- ١٠٣؛ فاروق الحق، ص ٢٨.

[٥]. سوره اسراء، آيه ٢٣.

[٦]. الفوائد الطوسية، ص ٤٤٨؛ الحقّ المبين فى تصويب المجتهدين و تخطئة الأخباريّين، ص ١٠٦؛ الحدائق الناضرة، ج ١، ص ٦٠؛ فاروق الحق، ص ٢١.