اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٣٦١ - دليل اول

كسى كه بدون علم و بصيرت و الهام الهى و بدون اين از اهل‌بيت هدايت شود، فتوا دهد، فرشتگان رحمت و عذاب الهى، او را لعن مى‌كنند و گناه كسانى كه به فتواى او عمل مى‌كنند، بر گردن اوست.[١]

٢. مفضّل‌بن يزيد مى‌گويد: امام صادق (ع) فرمود:

انهاك عن خصلتين فيهما هلاك الرجال:[٢] انهاك أن تدين‌الله بالباطل و تفتى الناس بما لا تعلم.

تو را از دو خصلتى كه مردانى در آن دو هلاك شدند، نهى مى‌كنم: باطل را دين بين خود و خدا قرار مده كه به واسطه آن، باطل خدا را عبادت كنى، خواه در قول و اعتقاد و يا عمل باشد؛ و [ديگرى،] فتوا مده به چيزى كه نمى‌دانى.[٣]

مرحوم فيض، ذيل اين حديث مى‌گويد:

هر چيزى كه از خداى سبحان و صاحبان علم از انبيا و اوصيا گرفته نشود، آن، باطل و افتاى بدون علم است؛ خواه از ادّله كلاميه حاصل شود و يا از قياس و اجتهاد و استدلال به متشابهات و ظنّيات. علم فقط آن است كه از اهلش گرفته شود.[٤]

٣. عبيدة سلمانى مى‌گويد: از على (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: «اى مردم! از خدا بترسيد و بدون علم فتوا ندهيد».[٥] كلينى نيز بابى‌[٦] دارد كه در آن، از قول بدون علم، نهى كرده است. فيض‌كاشانى،[٧] همين باب را با عنوان آن ذكر كرده و پانزده‌روايت‌

[١]. الكافى، ج ١، ص ٤٢( باب النهى عن القول بغير علم)، ح ٣؛ الوافى، ج ١، ص ١٩٠، ح ١٢١؛ وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٩( باب عدم جواز القضاء والافتا، بغير علم بورود الحكم عن المعصومين( عليهم السلام))؛ مرآة العقول، ج ١، ص ١٣٧، ح ٣.

[٢]. در وسائل الشيعة( ج ١٨، ص ١٠، ح ٢)، الوافى( ج ١، ص ١٨٩)، و بحارالأنوار( ج ٢، ص ١١٤، ح ٥) آمده است:« هلك الرجال».

[٣]. الكافى، ج ١، ص ٤٢، ح ١.

[٤]. الوافى، ج ١، ص ١٩٠.

[٥]. وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ١٣،( صفات القاضى، باب ٤)، ح ١٩؛ بحارالأنوار، ج ٢، ص ١١٣، ح ١.

[٦]. الكافى، ج ١، ص ٤٢( باب النهى عن القول بغير علم).

[٧]. كتاب الوافى، ج ١، ص ١٨٩.