اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٤٣٣ - محل نزاع در استصحاب

شهيد اوّل،[١] شهيد ثانى،[٢] شيخ‌بهائى،[٣] وحيد بهبهانى،[٤] سيدطباطبايى،[٥] شيخ‌انصارى،[٦] آخوند خراسانى‌[٧] و محمّدحسين نائينى‌[٨] و ... استصحاب را در شبهات حكميه (مانند شبهات موضوعيه) جايز مى‌دانند.

اين قول را شيخ‌طوسى و محمّدامين استرآبادى به شيخ‌مفيد نسبت داده‌اند.[٩] چنانچه از كتاب مقنعه‌[١٠] او اين مطلب استفاده مى‌شود؛ ولى از كتاب اصولش‌[١١] استفاده مى‌شود كه استصحاب حال را جايز نمى‌داند. برخى از اخباريان نيز نظر مشهور مجتهدان را پذيرفته‌اند، چنانچه مرحوم فيض‌كاشانى مى‌گويد:

اگر منظور از استصحاب، حكم ظاهرى بوده باشد و وظيفه ما را مشخص كند، اين استصحاب، جايز است؛ ولى اگر غرض از استصحاب، نفى حكم واقعى بوده باشد، اين استصحاب، جايز نيست.[١٢]

در اين جا معلوم است كه غرض مجتهدان از استصحاب، حكم ظاهرى است و كارى به حكم واقعى ندارند.

شيخ‌يوسف بحرانى، مثل كلام فيض را از محمّدامين استرآبادى (در تعليقاتش بر كتاب مدارك) نقل مى‌كند.[١٣] سپس بحرانى از آن اشكال مى‌گيرد و آن را ردّ مى‌كند

[١]. الفوائد و القواعد، ج ١، ص ١٣٣.

[٢]. تمهيد القواعد، ص ٢٧١.

[٣]. زبدة الاصول، ص ٢٤٣.

[٤]. الفوائد الحائرية، ص ٢٧٧.

[٥]. مفاتيح الاصول، ص ٦٣٤.

[٦]. فوائد الاصول، ج ٣، ص ١٩٠.

[٧]. كفاية الاصول، ج ٤، ص ٣٩٩.

[٨]. فوائد الاصول، ج ٤، ص ٣٢٠.

[٩]. العدّة فى اصول الفقه، ج ٢، ص ٧٥٦؛ الفوائد المدنية، ص ١٤١.

[١٠]. المقنعة، ص ٦١.

[١١]. مختصر التذكرة باصول الفقه( سلسلة مؤلَّفات الشيخ المفيد، ج ٩)، ص ٤٥؛ كنز الفوائد، ج ٢، ص ٣٠.

[١٢]. الاصول الأصلية، ص ١٤٣.

[١٣]. الدرر النجفية، ج ١، ص ٢١٢.